ఆస్తి కోసం సొంత తోబుట్టువులే తన్నుకు చస్తున్న రోజులు! కొడుకు కూతురుకి చట్టం ఏమి చెబుతుంది?

• స్వార్జిత ఆస్తిపై తండ్రి జీవించి ఉన్నంతకాలం పిల్లలకు సాధారణంగా పుట్టుకతో హక్కు ఉండదు.
• తండ్రి ఆస్తి విషయంలో ఆస్తి స్వభావం, పత్రాలు, గత విభజనలు, వీలునామా వంటి అంశాలను పరిశీలించకుండా హక్కును నిర్ణయించలేం.

Father’s Property Rights: ‘తండ్రి ఆస్తిలో నాకు కూడా వాటా ఉంది’.. కుటుంబ ఆస్తుల విషయంలో తరచూ వినిపించే మాట ఇది. అయితే చట్టం దృష్టిలో ప్రతి తండ్రి ఆస్తికి పిల్లలపై ఒకే రకమైన హక్కులు ఉండవు. ఆస్తి ఎలా సంపాదించారు? వారసత్వంగా వచ్చిందా? అది సంయుక్త కుటుంబ ఆస్తిగా కొనసాగుతోందా? తండ్రి వీలునామా రాశారా? అనే అంశాల ఆధారంగానే వారసుల హక్కులు నిర్ణయమవుతాయి.

ముఖ్యంగా స్వార్జిత ఆస్తి (Self-Acquired Property), పూర్వీకుల/కోపార్సనరీ ఆస్తి (Ancestral/Coparcenary Property) విషయంలో నిబంధనలు వేర్వేరుగా ఉంటాయి. అదే సమయంలో కుమార్తెల హక్కులకు సంబంధించి 2005లో హిందూ వారసత్వ చట్టంలో జరిగిన సవరణ కీలకంగా మారింది.

సొంతంగా సంపాదించిన ఆస్తిపై..

ఉద్యోగం, వ్యాపారం, పెట్టుబడులు లేదా ఇతర వ్యక్తిగత ఆదాయంతో తండ్రి కొనుగోలు చేసిన ఇల్లు, స్థలం, భూమి వంటి ఆస్తులను సాధారణంగా స్వార్జిత ఆస్తిగా పరిగణిస్తారు.

ఇలాంటి ఆస్తిపై తండ్రి జీవించి ఉన్నంతకాలం కొడుకు, కూతురికి సాధారణంగా పుట్టుకతోనే వాటా ఏర్పడదు. తండ్రి తన ఆస్తిని తన ఇష్టానుసారం వినియోగించుకోవచ్చు. చట్టపరమైన పరిమితులకు లోబడి దాన్ని విక్రయించవచ్చు, బహుమతిగా ఇవ్వవచ్చు లేదా ఇతర విధాలుగా బదిలీ చేయవచ్చు.

అంటే.. తండ్రి బతికుండగానే ‘నాకు వాటా కావాలి’ అంటూ స్వార్జిత ఆస్తిపై పిల్లలు జన్మహక్కు ఆధారంగా క్లెయిమ్ చేయలేరు.

పూర్వీకుల ఆస్తి అయితే?

ఇక్కడే అసలు తేడా వస్తుంది. తరతరాలుగా సంయుక్త కుటుంబంలో కొనసాగుతున్న ఆస్తి, దాని మూలం, గతంలో జరిగిన విభజనలు వంటి అంశాల ఆధారంగా దాని చట్టపరమైన స్వభావం నిర్ణయించబడుతుంది.

హిందూ వారసత్వ చట్టం, 1956లోని నిబంధనలతో పాటు 2005 సవరణను కూడా ఈ విషయంలో పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. ముఖ్యంగా కోపార్సనరీ ఆస్తిలో కుమార్తెలకు కూడా కుమారులతో సమాన హక్కు కల్పించబడింది.

అయితే తండ్రికి తన తండ్రి నుంచి వచ్చిన ప్రతి ఆస్తినీ ఆటోమేటిక్‌గా ‘పూర్వీకుల ఆస్తి’గా పరిగణించలేం. ఆస్తి ఎలా వచ్చింది? ఏ విధంగా కొనసాగుతోంది? గతంలో విభజన జరిగిందా? వంటి అంశాలను పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది.

తండ్రి మరణిస్తే.. ఆస్తి ఎవరికి?

తండ్రి మరణించిన తర్వాత ఆస్తి పంపకంలో ప్రధానంగా రెండు పరిస్థితులు ఎదురవుతాయి.

**వీలునామా ఉంటే..

తండ్రి చట్టబద్ధమైన వీలునామా రాసి ఉంటే, సాధారణంగా ఆ వీలునామాలో పేర్కొన్న విధానమే కీలకంగా ఉంటుంది. ముఖ్యంగా స్వార్జిత ఆస్తి విషయంలో తన చట్టబద్ధమైన హక్కుల పరిధిలో ఎవరికి ఆస్తి ఇవ్వాలనుకుంటున్నారో తండ్రి నిర్ణయించవచ్చు.

అందువల్ల ‘కొడుకు, కూతురు ఇద్దరూ పిల్లలే కాబట్టి ఆస్తి తప్పనిసరిగా సగం సగం కావాలి’ అనే నిబంధన ప్రతి సందర్భంలో వర్తించదు.

**వీలునామా లేకుంటే..

తండ్రి ఎలాంటి వీలునామా లేకుండా మరణిస్తే, హిందూ వారసత్వ చట్టంలోని Class-I heirs నిబంధనలు వర్తిస్తాయి.

అర్హత ఉన్న వారసుల్లో సాధారణంగా భార్య, కుమారులు, కుమార్తెలు, తల్లి తదితరులు ఉంటారు. చట్టం నిర్దేశించిన విధంగా వారికి వాటాలు కేటాయించబడతాయి.

ఇక్కడ అత్యంత ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే.. వారసత్వ హక్కులో కుమార్తెను కుమారుడి కంటే తక్కువగా చూడడానికి చట్టం అనుమతించదు. తండ్రి వీలునామా లేకుండా మరణించిన సందర్భంలో అర్హత కలిగిన కుమార్తెకు కూడా కుమారుడితో సమానంగా వాటా లభిస్తుంది.

కూతురికి పెళ్లయితే హక్కు పోతుందా?

కుమార్తెకు వివాహం జరిగిందనే కారణంతో ఆమెకు చట్టపరమైన వారసత్వ హక్కు పోదు. ముఖ్యంగా కోపార్సనరీ ఆస్తికి సంబంధించి 2005 సవరణ తర్వాత కుమార్తెల హక్కులు స్పష్టంగా బలపడ్డాయి.

అయితే ప్రతి ఆస్తి వివాదంలో ఆస్తి స్వభావం, కుటుంబ పరిస్థితులు, పూర్వపు విభజనలు, పత్రాలు వంటి అంశాలను పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది.

పిల్లల అనుమతి లేకుండా తండ్రి ఆస్తిని అమ్మగలరా?

స్వార్జిత ఆస్తి అయితే, సాధారణంగా తండ్రి తన ఆస్తిని పిల్లల అనుమతి లేకుండానే విక్రయించవచ్చు లేదా బదిలీ చేయవచ్చు. కారణం.. తండ్రి జీవించి ఉన్నంతకాలం ఆ ఆస్తిపై పిల్లలకు పుట్టుకతో ఏర్పడే వాటా ఉండదు.

అయితే అది కోపార్సనరీ/పూర్వీకుల ఆస్తి అయితే పరిస్థితి మారవచ్చు. అలాంటి ఆస్తిలో ఇతర సహవారసుల హక్కులు కూడా పరిగణనలోకి వస్తాయి.

ఆస్తి వివాదాల్లో గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయం ఇదే..

‘తండ్రి ఆస్తి’ అనే ఒక్క కారణంతో కొడుకుకీ, కూతురికీ వెంటనే వాటా నిర్ణయించబడదు. ముందుగా ఆ ఆస్తి స్వభావాన్ని గుర్తించాలి.

స్వార్జిత ఆస్తా? పూర్వీకుల ఆస్తా? కోపార్సనరీ ఆస్తా? వీలునామా ఉందా? గతంలో విభజన జరిగిందా? ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానాలే వారసత్వ హక్కులపై ప్రభావం చూపుతాయి.

గుర్తుంచుకోవాల్సిన ఐదు అంశాలు...

• తండ్రి స్వార్జిత ఆస్తి: ఆయన జీవించి ఉన్నంతకాలం పిల్లలకు సాధారణంగా జన్మహక్కు ఉండదు.
• కోపార్సనరీ ఆస్తి: చట్టంలోని నిబంధనల ప్రకారం కుమార్తెలకూ కుమారులతో సమాన హక్కులు ఉంటాయి.
• వీలునామా ఉంటే: చట్టబద్ధమైన వీలునామా నిబంధనలు కీలకం.
• వీలునామా లేకపోతే: Class-I వారసత్వ నిబంధనల ప్రకారం అర్హత కలిగిన వారసులకు ఆస్తి వెళ్తుంది.
• కూతురి వివాహం: వివాహం జరిగిందనే కారణంతో ఆమె చట్టబద్ధమైన వారసత్వ హక్కు స్వయంచాలకంగా రద్దు కాదు.

ముఖ్య గమనిక: ఆస్తి హక్కులపై తుది నిర్ణయం తీసుకునే ముందు సంబంధిత ఆస్తి పత్రాలు, వారసత్వ వివరాలు, గతంలో జరిగిన విభజనలు, వీలునామా తదితరాలను పరిశీలించాలి. నిర్దిష్ట వివాదం ఉన్నప్పుడు న్యాయ నిపుణుడి సలహా తీసుకోవడం సముచితం.