అండమాన్ దీవులు మనకి దక్కేవి కాదు! పాకిస్తాన్, బ్రిటన్ లపై ఎత్తుకు పై ఎత్తు!

అండమాన్–నికోబార్ కోసం 1947లో పెద్ద పోరు.. భారత్‌కు ఈ దీవులు ఎలా దక్కాయి? అసలు చరిత్ర ఇదే..

బ్రిటన్ ఎందుకు అండమాన్–నికోబార్‌ను వదులుకోవడానికి వెనుకాడింది?..

న్యూఢిల్లీ: బంగాళాఖాతంలో వేల కిలోమీటర్ల సముద్ర విస్తీర్ణంలో విస్తరించిన అండమాన్–నికోబార్ దీవులు ఈరోజు భారతదేశానికి చెందిన కీలక వ్యూహాత్మక ప్రాంతంగా ఉన్నాయి. అయితే ఈ దీవులు భారత్‌లోనే ఎలా కొనసాగాయి? 1947లో దేశ విభజన సమయంలో పాకిస్థాన్ వాటిపై ఎందుకు ఆసక్తి చూపింది? బ్రిటన్ వాటిని తన ఆధీనంలోనే ఉంచుకోవాలని ఎందుకు ఆలోచించింది? ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానం వెతికితే దీవుల భౌగోళిక స్థానం, వలస పాలన చరిత్ర, సముద్ర మార్గాల ప్రాధాన్యం ఒకదానితో ఒకటి ముడిపడి కనిపిస్తాయి.

స్వాతంత్ర్యానికి ముందు అండమాన్–నికోబార్ బ్రిటిష్ ఇండియాలో భాగంగా పరిపాలించబడుతున్నాయి. 1947 జూలైలో బ్రిటిష్ పార్లమెంట్‌లో ఇండియన్ ఇండిపెండెన్స్ బిల్‌పై చర్చ సందర్భంగా ఈ దీవుల భవిష్యత్‌పై ప్రత్యేకంగా ప్రశ్నలు వచ్చాయి. బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం కూడా వాటి రక్షణ, సముద్ర వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యాన్ని గుర్తించింది. చివరకు బ్రిటిష్ ఇండియాలో అప్పటికే ఉన్న పరిపాలనా స్థితిని ఆధారంగా చేసుకుని దీవులు కొత్త డొమినియన్ ఆఫ్ ఇండియాలోనే కొనసాగాయి.

చోళుల కాలం నుంచే సముద్ర వ్యూహానికి గుర్తింపు

అండమాన్–నికోబార్ చరిత్ర యూరోపియన్ వలస పాలనతోనే మొదలైందని అనుకోవడం సరైంది కాదు. దీవులకు భారత సముద్ర చరిత్రతో చాలా పాత సంబంధం ఉంది. ముఖ్యంగా 11వ శతాబ్దంలో రాజేంద్ర చోళుడు చేపట్టిన దక్షిణాసియా నౌకా యాత్రకు సంబంధించిన తంజావూరు శాసనాల్లో ‘నక్కవరం’ లేదా ‘మాణక్కవరం’ అనే పేరు కనిపిస్తుంది. చరిత్రకారులు దీనిని నికోబార్ దీవులతో అనుసంధానించారు.

రాజేంద్ర చోళుడి నౌకాదళం బంగాళాఖాతం దాటి శ్రీవిజయ వంటి ఆగ్నేయాసియా ప్రాంతాల వరకు వెళ్లిన విషయం చరిత్రలో నమోదైంది. ఆ సముద్ర ప్రయాణాల్లో నికోబార్ ప్రాంతం ఒక ముఖ్యమైన మార్గంగా ఉన్నట్లు శాసన ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి. అయితే దీవులను అప్పట్లో ప్రత్యేకంగా ఒక శాశ్వత “నౌకాదళ స్థావరం”గా ఉపయోగించారనే వ్యాఖ్యను ప్రతి చారిత్రక ఆధారం స్పష్టంగా నిర్ధారించదు. అందువల్ల చోళుల కాలంలో ఈ దీవులకు ఉన్న సముద్ర సంబంధ ప్రాధాన్యాన్ని మాత్రం చారిత్రక ఆధారాలతో చెప్పవచ్చు.

యూరోపియన్ శక్తుల దృష్టి ఎందుకు పడింది?

18వ శతాబ్దంలో యూరోపియన్ వాణిజ్య, నౌకా శక్తులు భారత మహాసముద్రంలో తమ ప్రభావాన్ని విస్తరించే సమయంలో అండమాన్–నికోబార్‌పై కూడా దృష్టి పెట్టాయి. ముఖ్యంగా నికోబార్ దీవుల్లో డెన్మార్క్ 1755లో వలస స్థావరాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. అయితే వ్యాధులు, వాతావరణ సమస్యలు, పరిమిత వనరులు వంటి కారణాలతో ఆ ప్రయత్నం శాశ్వతంగా నిలవలేదు. 1848లో డెన్మార్క్ తన ఉనికిని పూర్తిగా విరమించుకుంది. 1868లో నికోబార్‌పై తన హక్కులను బ్రిటన్‌కు విక్రయించింది. 1869లో బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం నికోబార్‌ను అధికారికంగా తన పరిపాలనలోకి తీసుకుంది.

అండమాన్ వైపు బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ 1789లో లెఫ్టినెంట్ ఆర్చిబాల్డ్ బ్లెయిర్ ఆధ్వర్యంలో చాతం దీవిలో స్థావరం ఏర్పాటు చేసింది. ఆ ప్రాంతానికే తర్వాత పోర్ట్ బ్లెయిర్ అనే పేరు ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చింది. వ్యాధుల కారణంగా తొలి స్థావరాన్ని 1796లో విడిచిపెట్టాల్సి వచ్చింది. అయితే దీవులపై బ్రిటిష్ ఆసక్తి అక్కడితో ముగియలేదు.

‘కాలాపాని’గా మారిన అండమాన్

1857 తొలి స్వాతంత్ర్య పోరాటం తర్వాత బ్రిటిష్ పాలకులు ప్రధాన భూభాగానికి దూరంగా ఉన్న, సముద్రంతో చుట్టబడిన ప్రాంతాన్ని ఖైదీలను తరలించేందుకు అనుకూలంగా భావించారు. 1858లో పోర్ట్ బ్లెయిర్‌లో మళ్లీ బ్రిటిష్ పెనల్ సెటిల్‌మెంట్ ఏర్పాటైంది. అదే ఏడాది మార్చి 10న తొలి విడతగా 200 మంది స్వాతంత్ర్య సమరయోధులను దీవులకు తరలించినట్లు అండమాన్–నికోబార్ పరిపాలనా చారిత్రక రికార్డులు చెబుతున్నాయి.

కాలక్రమంలో రాజకీయ ఖైదీలను పూర్తిగా వేరుచేసి ఉంచేందుకు సెల్యులర్ జైలు నిర్మాణం చేపట్టారు. దీని నిర్మాణం 1893లో ప్రారంభమై 1905–06లో పూర్తయింది. ఏడు రెక్కలతో రూపొందించిన ఈ జైలులో వందలాది ఏకాంత నిర్బంధ గదులు ఉండేవి. స్వాతంత్ర్య సమరయోధులపై జరిగిన కఠిన నిర్బంధానికి సెల్యులర్ జైలు ‘కాలాపాని’గా చరిత్రలో నిలిచిపోయింది.

ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో జపాన్ ఆక్రమణ

అండమాన్–నికోబార్ వ్యూహాత్మక విలువ రెండో ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో మరోసారి స్పష్టమైంది. 1942లో దక్షిణాసియాలో జపాన్ వేగంగా ముందుకు సాగుతున్న సమయంలో బ్రిటిష్ రక్షణ వ్యవస్థ బలహీనపడింది. 1942 మార్చి 23న జపాన్ సైనిక దళాలు అండమాన్‌లోకి ప్రవేశించి దీవులను ఆక్రమించాయి. అక్టోబర్ 1945 వరకు జపాన్ ఆధిపత్యం కొనసాగింది.

జపాన్ దీవుల భౌగోళిక స్థానాన్ని సైనిక ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగించుకుంది. పోర్ట్ బ్లెయిర్‌లో సైనిక మౌలిక వసతులు ఏర్పాటు చేయడంతో పాటు రక్షణ ఏర్పాట్లు చేపట్టింది. ఆ కాలంలో స్థానిక ప్రజలు తీవ్ర ఇబ్బందులు, నిర్బంధం, హింసను ఎదుర్కొన్నట్లు ప్రభుత్వ చారిత్రక పత్రాలు నమోదు చేశాయి.

నేతాజీ రాక.. త్రివర్ణ పతాక ఆవిష్కరణ

జపాన్ ఆక్రమణలో ఉన్న సమయంలో నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ 1943 డిసెంబరు 29న అండమాన్ చేరుకున్నారు. మరుసటి రోజు, డిసెంబరు 30న పోర్ట్ బ్లెయిర్‌లో త్రివర్ణ పతాకాన్ని ఎగురవేశారు. ఆ సమయంలో ఆజాద్ హింద్ తాత్కాలిక ప్రభుత్వానికి సంబంధించిన కార్యక్రమాల్లో భాగంగా దీవులను బ్రిటిష్ పాలన నుంచి విముక్తి పొందిన భారత భూభాగంగా ప్రతీకాత్మకంగా ప్రకటించారు.

అండమాన్‌ను ‘షహీద్ ద్వీప్’, నికోబార్‌ను ‘స్వరాజ్ ద్వీప్’గా నేతాజీ పేరు పెట్టినట్లు అండమాన్–నికోబార్ పరిపాలన చారిత్రక రికార్డులు పేర్కొంటున్నాయి. అయితే దీవులపై వాస్తవ సైనిక నియంత్రణ అప్పటికీ జపాన్ సైన్యం చేతుల్లోనే ఉంది. ఆజాద్ హింద్ ప్రభుత్వానికి రాజకీయ నియంత్రణ పరిమిత స్థాయిలో అప్పగించబడింది.

1947లో దీవులపై ఎందుకు ప్రత్యేక చర్చ?

భారత్ స్వాతంత్ర్యానికి చేరువైన 1947లో అండమాన్–నికోబార్ భవిష్యత్తుపై బ్రిటిష్ పాలకుల్లో ప్రత్యేక ఆలోచన మొదలైంది. బ్రిటిష్ రక్షణ వర్గాల దృష్టిలో ఈ దీవులకు సముద్ర, నౌకా వ్యూహపరంగా ప్రాధాన్యం ఉంది. భారత మహాసముద్రం, బంగాళాఖాతం, మలయా ప్రాంతాల మధ్య ఉన్న భౌగోళిక స్థానం కారణంగా భవిష్యత్ రక్షణ వ్యవస్థలో ఇవి ఉపయోగపడతాయని వారు భావించారు.

1947 జూలై 14న బ్రిటిష్ హౌస్ ఆఫ్ కామన్స్‌లో ఇండియన్ ఇండిపెండెన్స్ బిల్‌పై చర్చ సందర్భంగా అండమాన్–నికోబార్ గురించి నేరుగా ప్రశ్నలు వచ్చాయి. బ్రిటిష్ అండర్ సెక్రటరీ ఆర్థర్ హెండర్సన్ దీవులు గత సుమారు 70 సంవత్సరాలుగా భారతదేశంలో భాగంగా గుర్తించబడుతున్నాయని, వాటి రక్షణ ప్రాధాన్యాన్ని బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం గుర్తిస్తోందని వివరించారు. భవిష్యత్ రక్షణ అంశాలపై కొత్త భారత ప్రభుత్వంతో చర్చలు జరపాల్సి ఉంటుందని కూడా పేర్కొన్నారు.

పాకిస్థాన్ వాదన ఏమిటి?

1947లో పాకిస్థాన్ ఏర్పడిన తర్వాత దాని తూర్పు, పశ్చిమ భాగాలు పరస్పరం దూరంగా ఉండేవి. ప్రస్తుత బంగ్లాదేశ్ ప్రాంతం అప్పటి ఈస్ట్ పాకిస్థాన్ కాగా, పశ్చిమ భాగం వెస్ట్ పాకిస్థాన్. మధ్యలో భారత భూభాగం ఉండటంతో సముద్ర మార్గాలకు పాకిస్థాన్ ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది.

జూలై 5, 1947న మహమ్మద్ అలీ జిన్నా అండమాన్–నికోబార్‌ను ఇండియా పరిధిలో చేర్చడాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ బ్రిటిష్ అధికారులకు తన అభ్యంతరాన్ని తెలియజేశారు. జిన్నా వాదనలో ప్రధాన అంశం భౌగోళిక, వ్యూహాత్మక ప్రయోజనమే. ఈ దీవులు తూర్పు, పశ్చిమ పాకిస్థాన్ మధ్య సముద్ర సంబంధాలకు ఉపయోగపడతాయని, సముద్ర మార్గంలో వ్యూహాత్మక స్థానం కలిగి ఉన్నాయని ఆయన వాదించినట్లు చారిత్రక పరిశోధనలు పేర్కొంటున్నాయి.

అయితే జిన్నా వాదనను బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం అంగీకరించలేదు. అదే సమయంలో ఈ దీవులను బ్రిటిష్ వలస ప్రాంతంగా ప్రత్యేకంగా ఉంచే ఆలోచన కూడా చివరకు అమలులోకి రాలేదు.

భారత్ వైపు నుంచి వచ్చిన వాదన

భారత జాతీయ కాంగ్రెస్, భారత నాయకత్వం అండమాన్–నికోబార్ భారతదేశ వ్యూహాత్మక రక్షణకు కీలకమని నొక్కిచెప్పింది. పాకిస్థాన్ తూర్పు–పశ్చిమ భాగాల మధ్య సముద్ర మార్గం కోసం దీవులను కేటాయించాలన్న వాదనకు భౌగోళికంగా సరైన ఆధారం లేదని భారత వర్గాలు పేర్కొన్నాయి. స్వాతంత్ర్యానికి ముందు నుంచే ఈ దీవులు బ్రిటిష్ ఇండియా పరిపాలనలో ఉన్నాయని కూడా భారత వాదనలో ముఖ్యమైన అంశంగా నిలిచింది.

చివరకు బ్రిటిష్ ఇండిపెండెన్స్ బిల్‌లో బ్రిటిష్ ఇండియాలో భాగమైన ఈ ప్రాంతాలు కొత్త డొమినియన్ ఆఫ్ ఇండియాలోనే కొనసాగుతాయని నిర్ణయించారు. బ్రిటిష్ పార్లమెంట్‌లో జరిగిన చర్చలోనూ అండమాన్–నికోబార్ విషయంలో అదే న్యాయపరమైన స్థితి స్పష్టమైంది.

రాడ్‌క్లిఫ్ సరిహద్దు ఎందుకు అవసరం కాలేదు?

భారత్–పాకిస్థాన్ విభజనలో పంజాబ్, బెంగాల్ వంటి ప్రాంతాలకు భూసరిహద్దులు నిర్ణయించేందుకు బౌండరీ కమిషన్లు పనిచేశాయి. కానీ అండమాన్–నికోబార్ విషయంలో అలాంటి భూసరిహద్దు గీతలు అవసరం కాలేదు. దీవులు పూర్తిగా సముద్రంతో వేరు చేయబడి ఉండటమే ఇందుకు ప్రధాన కారణం.

అందువల్ల 1947 ఆగస్టు 15న భారత స్వాతంత్ర్యంతో అండమాన్–నికోబార్ కూడా భారతదేశంలో భాగమయ్యాయి. తరువాత భారత రాజ్యాంగంలోనూ అప్పటి చీఫ్ కమిషనర్ ప్రావిన్స్ ఆఫ్ అండమాన్ అండ్ నికోబార్ దీవుల భూభాగం యూనియన్ టెరిటరీ పరిధిలోకి వచ్చింది.

10 డిగ్రీ ఛానల్.. రెండు ద్వీప సమూహాల మధ్య సహజ విభజన

అండమాన్–నికోబార్ భౌగోళిక నిర్మాణంలో 10 డిగ్రీ ఛానల్‌కు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంది. ఇది లిటిల్ అండమాన్, కార్ నికోబార్ మధ్య ఉన్న సముద్ర మార్గం. అండమాన్ సమూహాన్ని, నికోబార్ సమూహాన్ని ఈ ఛానల్ వేరు చేస్తుంది. అండమాన్ నుంచి నికోబార్ వైపు సుమారు 145 కిలోమీటర్ల విస్తారమైన సముద్ర ప్రాంతం ఈ సహజ విభజనకు రూపం ఇస్తోంది.

ఈ ప్రాంతం బంగాళాఖాతం, అండమాన్ సముద్రం మధ్య ఉన్న విస్తృత సముద్ర వ్యవస్థలో భాగం. దక్షిణాన ఇండోనేషియా, ఉత్తర దిశలో మయన్మార్‌కు దగ్గరగా ఉండటం వల్ల దీవుల వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యం మరింత పెరుగుతుంది.

మలక్కా జలసంధికి దగ్గరగా ఉండటం ఎందుకు కీలకం?

అండమాన్–నికోబార్ భారత ప్రధాన భూభాగానికి తూర్పున సముద్రంలో చాలా దూరంగా ఉన్నప్పటికీ, దక్షిణ, ఆగ్నేయాసియాకు మాత్రం దగ్గరగా ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా మలక్కా జలసంధి వైపు వెళ్లే సముద్ర మార్గాలపై ఈ ప్రాంతం భౌగోళికంగా కీలక స్థానాన్ని కలిగి ఉంది.

భారత రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ అండమాన్–నికోబార్ కమాండ్‌ను దేశంలోని ఏకైక ఆపరేషనల్ జాయింట్ సర్వీసెస్ కమాండ్‌గా పేర్కొంటోంది. ఈ ప్రాంతం బంగాళాఖాతం నుంచి తూర్పు, ఆగ్నేయాసియా వైపు వెళ్లే సముద్ర మార్గాలను పర్యవేక్షించేందుకు భారతదేశానికి వ్యూహాత్మక అవకాశాన్ని కల్పిస్తుందని ప్రభుత్వం చెబుతోంది.

2001లో ఏర్పాటు చేసిన అండమాన్–నికోబార్ కమాండ్‌లో సైన్యం, నౌకాదళం, వాయుసేన, కోస్ట్‌గార్డ్ మధ్య సమన్వయం ఉంటుంది. దీని ద్వారా దీవుల భద్రత, సముద్ర పర్యవేక్షణ, అవసరమైన సమయంలో తక్షణ ప్రతిస్పందన సామర్థ్యాలను పెంచుతున్నారు.

యుద్ధ వ్యూహం నుంచి వాణిజ్య మార్గాల వరకు

అండమాన్–నికోబార్ ప్రాధాన్యం కేవలం రక్షణకు మాత్రమే పరిమితం కాదు. బంగాళాఖాతం నుంచి ఆగ్నేయాసియా వరకు సముద్ర వాణిజ్య మార్గాలు సాగుతున్న నేపథ్యంలో ఈ దీవులు భారత తూర్పు సముద్ర వ్యూహంలో కీలక స్థానాన్ని కలిగి ఉన్నాయి.

భారత ప్రభుత్వం తన ‘ఆక్ట్ ఈస్ట్ పాలసీ’లో అండమాన్–నికోబార్‌కు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఇస్తోంది. మయన్మార్, ఇండోనేషియా, ఇతర ఆగ్నేయాసియా దేశాలతో సముద్ర సంబంధాలు, వాణిజ్యం, కనెక్టివిటీ పెంచేందుకు ఈ ప్రాంతం ఉపయోగపడుతుందని కేంద్ర ప్రభుత్వం వివరిస్తోంది.

మహా నికోబార్ ప్రాజెక్ట్ వంటి ప్రస్తుత మౌలిక వసతుల ప్రణాళికల్లోనూ దీవుల వ్యూహాత్మక, ఆర్థిక ప్రాధాన్యాన్ని కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రస్తావిస్తోంది. గ్రేట్ నికోబార్ ప్రాంతాన్ని అంతర్జాతీయ ట్రాన్స్‌షిప్‌మెంట్, సముద్ర వాణిజ్యం, వ్యూహాత్మక మౌలిక వసతుల కేంద్రంగా అభివృద్ధి చేయాలనే ప్రణాళికల్లో దాని భౌగోళిక స్థానం కీలకంగా ఉంది.

చమురు–గ్యాస్ విషయంలో కొత్త ఆసక్తి

అండమాన్ ప్రాంతం ఇంధన రంగంలోనూ ప్రాధాన్యం పొందుతోంది. అయితే ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన విషయాన్ని గుర్తించాలి. దీవుల చుట్టూ భారీగా నిర్ధారిత వాణిజ్య చమురు నిల్వలు ఇప్పటికే అందుబాటులో ఉన్నాయని చెప్పడం సరైంది కాదు.

భారత ప్రభుత్వం అండమాన్–నికోబార్ బేసిన్‌లో చమురు, గ్యాస్ వనరుల కోసం అన్వేషణ కొనసాగిస్తోంది. 2025లో కేంద్ర పెట్రోలియం మంత్రిత్వ శాఖ వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం, ఈ బేసిన్‌లో నాలుగు అన్వేషణ బ్లాకులు కేటాయించబడ్డాయి. ఇప్పటివరకు 2D, 3D సీస్మిక్ డేటా సేకరణతో పాటు మూడు బావులు తవ్వారు. హైడ్రోకార్బన్ రిసోర్స్ అసెస్‌మెంట్ స్టడీ ప్రకారం ఈ బేసిన్‌లో 371 మిలియన్ మెట్రిక్ టన్నుల ఆయిల్ ఈక్వివలెంట్ వనరుల అంచనా ఉంది. అయితే వాణిజ్య పరిమాణంలో నిల్వలు ఇంకా నిర్ధారించబడలేదని కేంద్ర ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది.

అంటే భవిష్యత్‌లో ఇంధన భద్రతకు ఈ ప్రాంతం దోహదపడే అవకాశం ఉందనే కోణంలో అన్వేషణ జరుగుతోంది. వ్యూహాత్మక సముద్ర మార్గాలతో పాటు ఇంధన అన్వేషణ కూడా దీవుల ప్రాధాన్యాన్ని మరింత పెంచుతోంది.

స్థానిక గిరిజన సమాజాల ప్రత్యేకత

అండమాన్–నికోబార్ చరిత్రను చర్చించేటప్పుడు అక్కడి ఆదివాసీ సమాజాల ప్రత్యేకతను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది. అండమాన్, నికోబార్ దీవుల్లో చారిత్రకంగా ప్రత్యేక భాషలు, సంస్కృతులు, సామాజిక వ్యవస్థలను కలిగి ఉన్న గిరిజన సమూహాలు నివసిస్తున్నాయి. చాలా దూరంగా, పర్యాటకులకు పూర్తిగా అందుబాటులో లేని కొన్ని ప్రాంతాల్లో వారి నివాసాలు కొనసాగుతున్నాయి.

1947 చర్చల్లో కూడా దీవుల స్థానిక జనాభా స్వరూపం గురించి వాదనలు వినిపించాయి. అయితే ఆ కాలంలో రాజకీయ నాయకులు చేసిన జనాభా, సాంస్కృతిక సంబంధాలపై వ్యాఖ్యలను చారిత్రక సందర్భంలోనే చూడాలి. అవి అప్పటి రాజకీయ వాదనల్లో భాగం; వాటిని ప్రస్తుత గిరిజన సమాజాలపై సాధారణీకరించడం సరికాదు.

చరిత్ర నుంచి నేటి వ్యూహం వరకు

అండమాన్–నికోబార్ దీవుల చరిత్రను ఒకే కోణంలో చూడలేం. చోళుల కాలంలో బంగాళాఖాతం సముద్ర ప్రయాణాలతో సంబంధం ఏర్పడిన ఈ ప్రాంతం, తరువాత డానిష్, బ్రిటిష్ వలస ప్రయత్నాలకు వేదికైంది. 1857 తర్వాత స్వాతంత్ర్య సమరయోధుల జైలు ప్రాంతంగా ‘కాలాపాని’గా చరిత్రలో నిలిచింది. రెండో ప్రపంచ యుద్ధంలో జపాన్ ఆక్రమణను చూసింది. 1943లో నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ రాకతో స్వాతంత్ర్య పోరాట చరిత్రలో ప్రత్యేక స్థానాన్ని సంపాదించింది. చివరకు 1947 స్వాతంత్ర్యంతో భారతదేశంలో భాగంగా కొనసాగింది.

ఇప్పటికీ ఈ దీవుల భౌగోళిక స్థానం వాటి ప్రాధాన్యాన్ని నిర్ణయిస్తోంది. బంగాళాఖాతం, అండమాన్ సముద్రం, మలక్కా జలసంధి వైపు వెళ్లే సముద్ర మార్గాలకు సమీపంగా ఉండటం, భారతదేశానికి తూర్పు సముద్ర ప్రాంతంలో పర్యవేక్షణ సామర్థ్యాన్ని ఇస్తోంది. అండమాన్–నికోబార్ కమాండ్, నౌకా స్థావరాలు, వాయుసేన మౌలిక వసతులు, కోస్ట్‌గార్డ్ నిఘా వ్యవస్థలు ఈ వ్యూహాత్మక పాత్రను బలపరుస్తున్నాయి.

1947లో ఒక దీవుల సమూహం భవిష్యత్తు ఎటు మళ్లుతుందో అన్నది బ్రిటిష్ పార్లమెంట్ చర్చల స్థాయికి వెళ్లింది. పాకిస్థాన్ తన సముద్ర అవసరాల ఆధారంగా వాదించింది. బ్రిటన్ రక్షణ ప్రయోజనాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంది. భారత్ మాత్రం దీవుల పరిపాలనా, భౌగోళిక, జాతీయ భద్రతా ప్రాధాన్యాలను ముందుకు తెచ్చింది. చివరకు ఇండియన్ ఇండిపెండెన్స్ యాక్ట్ కింద బ్రిటిష్ ఇండియాలో భాగంగా ఉన్న అండమాన్–నికోబార్ కొత్త డొమినియన్ ఆఫ్ ఇండియాలోనే కొనసాగాయి.

అందుకే అండమాన్–నికోబార్ కథ కేవలం సముద్రం మధ్యలో ఉన్న కొన్ని దీవుల చరిత్ర కాదు. ఇది భారత సముద్ర చరిత్ర, వలస పాలన, స్వాతంత్ర్య పోరాటం, దేశ విభజన సమయంలోని రాజకీయ చర్చలు, రెండో ప్రపంచ యుద్ధం, నేటి జాతీయ భద్రత, ఆగ్నేయాసియాతో వాణిజ్య సంబంధాలు—ఇవన్నింటినీ కలిపే ఒక దీర్ఘ చారిత్రక ప్రయాణం.