ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం సాదా బైనామాల భూముల క్రమబద్ధీకరణకు మరోసారి అనుమతి ఇచ్చి, వేలాది మంది చిన్న, సన్నకారు రైతులకు పెద్ద ఉపశమనం కల్పించింది. గతంలో పలు సార్లు ఇవి క్రమబద్ధీకరణకు అవకాశంకల్పించినా, చివరి గడువు 2023 డిసెంబర్ 31తో ముగిసిపోయింది. అయితే ఇంకా ఎందరో రైతులు తమ భూములను చట్టబద్ధం చేసుకునే అవకాశం కోల్పోయారు. వారి నుంచి వచ్చిన విన్నపాలు, ఫిర్యాదులను పరిశీలించిన ప్రభుత్వం, మరోసారి ఈ పథకాన్ని తెరుచుకుని 2024 జూన్ 15లోపు జరిగిన కొనుగోళ్లను పథక పరిధిలోకి తీసుకురావాలని నిర్ణయించింది. దీనివల్ల తెల్ల కాగితాలపై—అంటే రిజిస్ట్రేషన్ చేయని సాదా పత్రాలతో—భూములను కొనుగోలు చేసిన రైతులకు చట్టబద్ధమైన హక్కు పొందడానికి మార్గం సుగమమవుతుంది.
ఈ కొత్త ఉత్తర్వుల ప్రకారం, 2027 డిసెంబర్ 31 వరకు రైతులు దరఖాస్తు చేసుకోవచ్చు. ముఖ్యంగా ఈ పథకం కింద స్టాంపు డ్యూటీ మరియు రిజిస్ట్రేషన్ ఫీజుల్లో పూర్తిగా మినహాయింపు ఇవ్వడం చిన్న, సన్నకారు రైతులకు ఎంతో ప్రయోజనకరంగా మారింది. సాధారణంగా భూమిని రిజిస్టర్ చేసుకోవడానికి పెద్ద మొత్తం ఖర్చు అవుతుంది. కానీ ఈ పథకం ద్వారా రైతులు తమ భూమిని చట్టబద్ధం చేసుకునే సమయంలో ఎలాంటి అదనపు రుసుము చెల్లించాల్సిన అవసరం లేదు. ఇది రైతులకు ఆర్థిక భారం తగ్గించడమే కాకుండా, వారు చాలా కాలంగా ఎదురుచూస్తున్న స్థిరమైన భూమి హక్కులను సులభంగా పొందేలా చేస్తుంది.
రెవెన్యూ శాఖ ప్రత్యేక ముఖ్య కార్యదర్శి సాయిప్రసాద్ ఈ క్రమబద్ధీకరణకు సంబంధించిన మార్గదర్శకాలను విడుదల చేశారు. దరఖాస్తు సమర్పించిన తర్వాత 90 రోజుల్లోపుగా పరిష్కారం ఇవ్వాలని స్పష్టమైన ఆదేశాలు జారీ చేశారు. విచారణ పూర్తయిన తర్వాత సబ్రిజిస్ట్రార్ కార్యాలయంలో అసలు సాదా ఒప్పంద పత్రాలను ఫైల్ చేసి, తుది సర్టిఫికేట్ను రైతులకు జారీ చేస్తారు. తుది ఉత్తర్వులు ఇవ్వకుండా, దరఖాస్తును పెండింగ్లో ఉంచకూడదని కూడా మార్గదర్శకాలు చెబుతున్నాయి. అంటే రైతులు ఒకసారి దరఖాస్తు చేసుకున్నాక, నిర్ణయం 90 రోజుల్లో తప్పకుండా తీసుకోవాలి అన్న మాట. ఈ విధంగా ప్రభుత్వం వ్యవస్థను పారదర్శకంగా, వేగంగా, చికాకు లేని విధంగా మార్చింది.
ఈ పథకం గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని సాగు భూములకు మాత్రమే వర్తిస్తుంది. చిన్న రైతులు అంటే 2.5 ఎకరాల మాగాణి లేదా 5 ఎకరాల మెట్ట భూమి వరకు కలిగిన వారు; సన్నకారు రైతులు అంటే 1.25 ఎకరాల మాగాణి లేదా 2.5 ఎకరాల మెట్ట భూమి ఉన్నవారు. రైతు వద్ద ఉన్న మొత్తం భూమిని లెక్కించేటప్పుడు, అతని సొంత భూమితో పాటు సాదాబైనామాల ద్వారా పొందిన భూమిని కూడా కలిపి అర్హతను నిర్ణయిస్తారు. అలాగే దరఖాస్తు చేసుకునే రైతు ఆ భూమిని స్వయంగా సాగు చేస్తుండటం తప్పనిసరి. అడంగల్లో అనుభవదారుగా నమోదై ఉంటే అది హక్కుకు తగిన ఆధారంగా పరిగణిస్తారు. రికార్డులు లేనప్పుడు శిస్తు రసీదులు, ఈ-క్రాప్ వివరాలు వంటి ఇతర ఆధారాలు సరిపోతాయి.
మొత్తం మీద, ఈ సాదా బైనామాల క్రమబద్ధీకరణ పథకం వేలాది మంది రైతుల భూహక్కులను రక్షించే కీలక అవకాశంగా నిలుస్తోంది. గతంలో రిజిస్ట్రేషన్ చేయకుండా కొనుగోలు చేసిన భూముల భద్రతపై అనేక మందికి సందేహాలు ఉండేవి. ఈ నిర్ణయం రైతులకు నమ్మకాన్ని ఇవ్వడమే కాకుండా, వారు సాగు చేస్తున్న భూమిపై చట్టబద్ధ హక్కులు పొందేలా చేస్తుంది. ఆర్థిక భారం తొలగడం, పెండింగ్ కేసులు తగ్గడం, భూమి రికార్డులు చక్కబెట్టడం వంటి అనేక ప్రయోజనాలు ఈ పథకం ద్వారా అందుతాయి. అందుకే ఈ నిర్ణయం వచ్చే మూడు సంవత్సరాల్లో రాష్ట్రంలోని లక్షలాది మంది రైతుల జీవితాల్లో సానుకూల మార్పును తీసుకురావడం ఖాయం.
