భారత్తో సుమారు 450 మిలియన్ డాలర్ల విలువైన బ్రహ్మోస్ సూపర్సోనిక్ క్షిపణుల ఒప్పందం తుది దశకు చేరుకున్న సమయంలో, ఇండోనేషియా మరోవైపు పాకిస్థాన్తో ఫైటర్ జెట్ల కొనుగోలు అంశంపై చర్చలు జరపడం భారత వ్యూహాత్మక వర్గాల్లో ఆందోళనకు దారి తీసింది. ప్రత్యేకంగా పాకిస్థాన్–చైనా సంయుక్తంగా అభివృద్ధి చేసిన జేఎఫ్-17 థండర్ ఫైటర్ జెట్లపై జకార్తా ఆసక్తి చూపడం ఢిల్లీని అప్రమత్తం చేసింది. ఇండో-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో రక్షణ భాగస్వామ్యాలను బలోపేతం చేయాలన్న భారత ప్రయత్నాలకు ఇది కీలక పరిణామంగా భావిస్తున్నారు.
ఇటీవల ఇండోనేషియా రక్షణ మంత్రి స్జాఫ్రీ స్జాంసోద్దీన్ ఇస్లామాబాద్ పర్యటన ఈ చర్చలకు బలం చేకూర్చింది. పాకిస్థాన్ ఎయిర్ చీఫ్ మార్షల్ జహీర్ అహ్మద్ బాబర్ సిద్ధూతో జరిగిన సమావేశంలో, సుమారు 40 జేఎఫ్-17 బ్లాక్-III ఫైటర్ జెట్లు, సైనిక డ్రోన్లు, ఇతర రక్షణ వ్యవస్థల కొనుగోలు అంశాలు చర్చకు వచ్చినట్లు విశ్వసనీయ వర్గాలు వెల్లడించాయి. ఈ పరిణామాలు బయటకు రావడంతో భారత రక్షణ, వ్యూహాత్మక వర్గాల్లో కలవరం మొదలైంది. ముఖ్యంగా బ్రహ్మోస్ ఒప్పందం ప్రాంతీయ భద్రతా సమీకరణాలపై ప్రభావం చూపే అంశం కావడంతో ఈ పరిణామాలను భారత్ నిశితంగా గమనిస్తోంది.
ఈ వార్తలపై స్పందించిన ఇండోనేషియా రక్షణ శాఖ, పాకిస్థాన్తో జరిగిన చర్చలను తేలికపాటి స్థాయిలోనే అభివర్ణించింది. ఇరు దేశాల మధ్య రక్షణ సహకారంపై సాధారణ చర్చలు మాత్రమే జరిగాయని, ఎలాంటి కీలక ఒప్పందాలు లేదా తుది నిర్ణయాలు తీసుకోలేదని స్పష్టం చేసింది. ఇండోనేషియా రక్షణ శాఖ ప్రతినిధి బ్రిగేడియర్ జనరల్ రికో రికార్డో సిరైత్ మాట్లాడుతూ, ఈ భేటీని అతిశయోక్తిగా చిత్రీకరించవద్దని వ్యాఖ్యానించారు. అయినప్పటికీ, చర్చల సమయం మరియు నేపథ్యం భారత్ దృష్టిలో కీలకంగా మారింది.
భారత్ను కీలక వ్యూహాత్మక భాగస్వామిగా పరిగణిస్తున్న తరుణంలోనే, పాకిస్థాన్తో కూడా రక్షణ చర్చలు జరపడం ఇండోనేషియా బహుముఖ వ్యూహాన్ని సూచిస్తోందని విశ్లేషకులు అంటున్నారు. ఒకే సమయంలో అనేక దేశాలతో సంప్రదింపులు జరిపి, తన సైనిక అవసరాలకు అనువైన ఉత్తమ ఎంపికలను పరిశీలించడమే జకార్తా లక్ష్యమని అభిప్రాయం వ్యక్తమవుతోంది. అయితే ఈ తాజా పరిణామాలు భారత్–ఇండోనేషియా బ్రహ్మోస్ ఒప్పందంపై ప్రభావం చూపుతాయా? లేక ఇది కేవలం దౌత్య పరమైన సమతుల్యత మాత్రమేనా? అన్న అంశంపై స్పష్టత రావాల్సి ఉంది. ఇండో-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో శక్తి సమీకరణాల మధ్య ఈ పరిణామాలు రానున్న రోజుల్లో మరింత ప్రాధాన్యం సంతరించుకోనున్నాయి.
