- వైద్య చరిత్రలో ఒక అద్భుతం.. రెండు అక్షరాల 'Rx' వెనుక దాగి ఉన్న అసలు రహస్యం.
- ఇంగ్లీష్ కాదు లాటిన్.. డాక్టర్ల ప్రిస్క్రిప్షన్ పై ఉండే Rx పుట్టుక వెనుక ఉన్న కథ.
- 'రెసిపీ' అంటే వంట కాదు 'మందులు తీసుకోండి'.. Rx పదం ఎలా పుట్టిందంటే
Rx Symbol: మనం మందుల షాపులకు వెళ్ళినప్పుడు, డాక్టర్లు రాసే ప్రిస్క్రిప్షన్ చీటీల పైన లేదా మందుల డబ్బాల పైన 'Rx' (ఆర్ఎక్స్) అనే అక్షరాలు ఉండటం మనం నిత్యం చూస్తూనే ఉంటాం. వైద్య రంగానికి సంబంధించి ప్రపంచవ్యాప్తంగా అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందిన గుర్తు ఇది. ఏదైనా మందును వాడాలంటే కచ్చితంగా రిజిస్టర్డ్ డాక్టర్ అనుమతి లేదా ప్రిస్క్రిప్షన్ అవసరం అని చెప్పడానికి ఈ గుర్తును వాడతారు. అయితే ఆంగ్ల భాషలో అంతగా అర్థం కాని ఈ రెండు అక్షరాల వెనుక ఏముంది, అసలు ఆ గుర్తు ఎలా పుట్టింది అనే విషయం చాలా మందికి తెలియదు. దీని వెనుక వందల సంవత్సరాల ఆసక్తికరమైన చరిత్ర దాగి ఉంది.
ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఏమిటంటే 'Rx' అనేది ఆధునిక ఆంగ్ల పదాలకు సంబంధించిన షార్ట్ కట్ (సంక్షిప్త రూపం) కాదు. ఈ పదానికి మూలం వందల ఏళ్ల నాటి పాత లాటిన్ భాషలో ఉంది. చరిత్రకారుల ప్రకారం, లాటిన్ భాషలోని 'రెసిపీ' (Recipe) అనే పదం నుంచే ఈ ఆర్ఎక్స్ పుట్టింది. ప్రస్తుతం ఇంగ్లీషులో రెసిపీ అంటే వంటల తయారీ విధానం అని అర్థం, కానీ పాత లాటిన్ భాషలో 'రెసిపీ' అంటే 'తీసుకోండి' (Take) అని అర్థం. వందల ఏళ్ల క్రితం వైద్యులు మందుల తయారీకి సంబంధించిన సూచనలను ఫార్మసిస్ట్ లకు (మందులు తయారు చేసేవారికి) లాటిన్ భాషలోనే రాసి ఇచ్చేవారు.
ఆ కాలంలో ఫ్యాక్టరీల్లో లాగా మందులు భారీగా తయారయ్యేవి కావు, ప్రతి రోగికి ఫార్మసిస్టులు స్వయంగా చేతులతో మూలికలు మరియు ఖనిజాలను కలిపి మందులు తయారు చేసేవారు. డాక్టర్లు ఆ మందుల చీటీని లాటిన్ భాషలో 'రెసిపీ' (తీసుకోండి) అనే పదంతో మొదలుపెట్టేవారు. అంటే రోగి కోసం ఆయా మూలికలు తీసుకుని మందులు తయారుచేయండి అని అర్థం. అయితే ప్రతిసారీ చేత్తో ఆ పదాన్ని పూర్తిగా రాయడానికి బదులుగా, డాక్టర్లు మరియు ఫార్మసిస్టులు పని ఒత్తిడిలో దానిని షార్ట్ కట్ లో రాయడం మొదలుపెట్టారు. ఆ చేతిరాత సంక్షిప్త రూపం కాలక్రమేణా మారుతూ వచ్చి, చివరికి మనం ఇప్పుడు చూస్తున్న 'Rx' గుర్తుగా స్థిరపడిపోయింది.
అప్పట్లో ఐరోపా అంతటా లాటిన్ భాషను చదువుకున్న వారు మరియు వైద్యులు ఒక ఉమ్మడి భాషగా వాడేవారు కాబట్టి ఈ పదం సులభంగా ప్రపంచమంతటా వ్యాపించింది. అయితే ఈ గుర్తుకు సంబంధించి మరో ఆసక్తికరమైన కథనం కూడా ప్రచారంలో ఉంది. ప్రాచీన కాలంలో వైద్యం మరియు మతవిశ్వాసాలు కలిసే ఉండేవి. రోమన్ల ప్రధాన దేవుడైన 'జూపిటర్' (Jupiter) గుర్తును డాక్టర్లు దైవాశీస్సుల కోసం తమ ప్రిస్క్రిప్షన్ల పైన రాసేవారని, ఆ గురుతే కాలక్రమంలో 'Rx' లాగా మారిందని కొందరు చరిత్రకారులు నమ్ముతారు. కానీ లిఖితపూర్వక ఆధారాలను బట్టి చూస్తే లాటిన్ 'రెసిపీ' పదమే దీనికి అసలైన మూలం అని చరిత్రకారులు గట్టిగా విశ్వసిస్తున్నారు.
కాలం మారుతున్న కొద్దీ చేతులతో మందులు తయారు చేసే విధానం పోయి, ప్రింటెడ్ ఫారాలు మరియు ఎలక్ట్రానిక్ రికార్డులు వచ్చినా కూడా ఈ 'Rx' గుర్తు మాత్రం అలాగే ఉండిపోయింది. ఇది చూడటానికి చాలా సింపుల్ గా ఉండటం మరియు ప్రపంచమంతటా సులభంగా ఒకేలా గుర్తించడానికి వీలుగా ఉండటమే దీనికి ప్రధాన కారణం. డాక్టర్ ప్రిస్క్రిప్షన్ ఉంటేనే ఇచ్చే మందులకు, మరియు నేరుగా షాపులో కొనుక్కునే సాధారణ మందులకు మధ్య వ్యత్యాసాన్ని చూపించడానికి ఇది ఎంతో ఉపయోగపడుతుంది. ఈరోజుల్లో డిజిటల్ హెల్త్ యాప్స్ నుంచి ఫార్మసీ వెబ్సైట్ల వరకు అంతటా కనిపిస్తున్న ఈ రెండు అక్షరాలు, పాతకాలం నాటి వైద్య చరిత్రను కేవలం రెండు అక్షరాల్లో ఇప్పటికీ బతికిస్తున్నాయని చెప్పవచ్చు.
Tags
Be the first to react
