తెలుగు సంప్రదాయ సంక్రాంతి పండుగ అనగానే మన కళ్లముందు మెదిలే దృశ్యాల్లో ముఖ్యమైనవి గంగిరెద్దుల కళాకారులు, హరిదాసులు, డూడూ బసవన్నల సందడి. ఒకప్పుడు ప్రతి ఊర్లో, ప్రతి వీధిలో, ప్రతి ఇంటి ముందూ ‘అయ్య వారికి దండంపెట్టు.. అమ్మగారికి దండంపెట్టు..’ అనే మధుర స్వరం వినిపించేది. సన్నాయి మేళాల మోగుడు, అలంకరించిన గంగిరెద్దుల నృత్యాలు, హరిదాసుల పద్యాలు ఇవన్నీ సంక్రాంతి సీజన్కు ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలిచేవి. గ్రామీణ సంస్కృతికి జీవం పోసిన ఈ కళారూపాలు ఇప్పుడు నెమ్మదిగా కనుమరుగవుతున్నాయి.
హరిదాసులు కేవలం కళాకారులే కాదు.. వారు ఒక నడిచే గ్రంథాలయంలా గ్రామాలకు పురాణ గాథలు, భక్తి భావం, నీతి కథలను అందించేవారు. ఇంటింటికీ తిరిగి కుటుంబ వంశ చరిత్రను స్తుతిస్తూ పద్యాలు పాడటం వారి ప్రత్యేకత. అదే విధంగా డూడూ బసవన్నల కళాకారులు గంగిరెద్దులను రంగురంగుల వస్త్రాలతో అలంకరించి, గంటల శబ్దాలతో, నృత్యాలతో ప్రజలను అలరించేవారు. చిన్నారుల నుంచి పెద్దల వరకు అందరూ వారి కోసం ఎదురుచూసేవారు. ఈ కళలే ఒకప్పుడు గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థలో చిన్నపాటి ఉపాధి మార్గంగా కూడా ఉండేవి.
కానీ కాలం మారింది. పట్టణీకరణ, టెక్నాలజీ ప్రభావం, వినోద మార్గాల పెరుగుదలతో ప్రజల అభిరుచులు మారాయి. టీవీలు, మొబైల్ ఫోన్లు, సోషల్ మీడియా మన జీవనశైలిని ఆక్రమించాయి. ఫలితంగా ఈ సంప్రదాయ కళలపై ఆదరణ గణనీయంగా తగ్గింది. ఒకప్పుడు ఒక ఇంట్లో గంగిరెద్దుల కళాకారులకు ఆతిథ్యం ఇచ్చి భోజనం పెట్టేవారు. ఇప్పుడు తలుపు కూడా తీయడానికి చాలామంది ఆసక్తి చూపడం లేదు. ఇచ్చే దానాలు తగ్గాయి. ఖర్చులు పెరిగాయి. గంగిరెద్దుల సంరక్షణ, అలంకరణ సామగ్రి, ప్రయాణ వ్యయం అన్నీ భారంగా మారాయి.
ఈ పరిస్థితుల్లో పూర్వీకుల నుంచి వచ్చిన కళను కొనసాగించడం భవిష్యత్ తరాలకు సాధ్యంకాని పరిస్థితిగా మారింది. అనేక కళాకార కుటుంబాలు కన్నీటితో ఈ సంప్రదాయాన్ని వదిలి ఇతర పనుల కోసం వలస బాట పడుతున్నారు. కొందరు కూలి పనులకు, మరికొందరు పట్టణాల్లో చిన్న ఉద్యోగాలకు మారుతున్నారు. కళను వదిలేటప్పుడు వారి హృదయం బరువెక్కినట్టుగా ఉందని వారు చెప్పే మాటల్లోనే తెలుస్తోంది.
సంస్కృతి అనేది పుస్తకాల్లో మాత్రమే కాదు.. జీవించే కళల్లో ఉంటుంది. హరిదాసులు, డూడూ బసవన్నలు మన తెలుగు సంప్రదాయానికి గుర్తింపులు. వీరు మాయమైతే మన పండుగల రంగు కూడా మసకబారుతుంది. అందుకే ప్రభుత్వం, సాంస్కృతిక సంస్థలు, ప్రజలు కలిసి ఈ కళలకు మళ్లీ ప్రోత్సాహం ఇవ్వాల్సిన అవసరం ఉంది. లేదంటే రాబోయే తరాలు గంగిరెద్దుల కళను ఫోటోలలో మాత్రమే చూసే పరిస్థితి రావచ్చు. ఈ కళల సంరక్షణ మనందరి బాధ్యతగా మారాలి.
