భారత రాజకీయాల్లో నిజాయితీ, నైతికత అనేవి తరచుగా చర్చకు వచ్చే అంశాలు. అధికారం చేతిలో ఉంది కదా అని అక్రమాలకు పాల్పడే నాయకుల గురించి, చట్టాన్ని చుట్టంగా మార్చుకునే రాజకీయ నేతల గురించి మనం నిత్యం వింటూనే ఉంటాం. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో, "ఏదైనా నేరం కింద అరెస్టై, 30 రోజుల పాటు బెయిల్ రాకపోతే, ప్రధానమంత్రి, ముఖ్యమంత్రులతో సహా ఎవరైనా సరే, తమ పదవిని కోల్పోతారు" అనే ఒక ఆలోచన దేశవ్యాప్తంగా సంచలనం సృష్టిస్తోంది. ఇది అధికారికంగా వస్తున్న బిల్లు కాకపోయినా, ఈ వార్త కేవలం సోషల్ మీడియాలో చక్కర్లు కొడుతున్నా, ఇది ప్రజల మనసుల్లోని ఆవేదనకు, మార్పు కోసం వారు పడుతున్న తపనకు అద్దం పడుతోంది. ఎందుకంటే, ఈ ఆలోచన వెనుక ఉన్న ఆకాంక్ష ఒక్కటే - “పరిశుభ్రమైన రాజకీయ వ్యవస్థ.”
ప్రస్తుతం మన చట్టాల ప్రకారం, ఒక ప్రజాప్రతినిధి రెండేళ్లు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ కాలం శిక్ష పడితే తప్ప, వారి పదవిని కోల్పోరు. అంటే, ఒక వ్యక్తిపై ఎన్ని తీవ్రమైన ఆరోపణలు ఉన్నా, కేసు విచారణ దశలో ఉన్నంత కాలం వారు అధికారంలో కొనసాగవచ్చు. ఈ లొసుగును అడ్డుపెట్టుకొని చాలా మంది నాయకులు తమ అధికారాన్ని దుర్వినియోగం చేస్తున్నారని, సాక్షులను ప్రభావితం చేస్తున్నారని, విచారణను ఆలస్యం చేస్తున్నారని ప్రజల్లో బలమైన అభిప్రాయం ఉంది.
ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో, ప్రతిపాదిత "30 రోజుల నిబంధన" ఒకవేళ చట్టంగా మారితే, అది రాజకీయ వ్యవస్థలో పెను మార్పులకు దారితీస్తుంది. ఒక నాయకుడు తీవ్రమైన ఆరోపణలతో అరెస్ట్ అయినప్పుడు, నెల రోజుల పాటు కనీసం బెయిల్ కూడా పొందలేకపోయాడంటే, ఆ కేసులో బలమైన ప్రాథమిక ఆధారాలు ఉన్నాయని భావించవచ్చు. అలాంటి వ్యక్తి దేశాన్ని లేదా రాష్ట్రాన్ని పాలించే పదవిలో కొనసాగడం నైతికంగా సరైనదేనా? అనే ప్రశ్నకు ఈ నిబంధన సమాధానం చెబుతుంది. ఇది గనక అమలైతే, నాయకులు తప్పు చేయడానికి భయపడతారు. చట్టం తమ చేతిలో కీలుబొమ్మ కాదని, అది తమను కూడా శాసించగల శక్తి అని వారికి అర్థమవుతుంది. "సత్యంగా ఉండండి లేదా తప్పుకోండి" అనే బలమైన సందేశాన్ని ఈ ఆలోచన పాలకులకు పంపుతోంది.
ఈ ఆలోచన వినడానికి ఎంత ఆదర్శవంతంగా ఉన్నా, దాని ఆచరణలో కొన్ని కీలకమైన సవాళ్లు కూడా ఉన్నాయి. మన న్యాయ వ్యవస్థ "నిందితుడు నిర్దోషిగా నిరూపించబడే వరకు అమాయకుడే" అనే ప్రాథమిక సూత్రంపై పనిచేస్తుంది. అరెస్ట్ అయినంత మాత్రాన లేదా బెయిల్ రానంత మాత్రాన ఒక వ్యక్తిని దోషిగా పరిగణించలేము. కేవలం 30 రోజులు కస్టడీలో ఉన్నందుకే పదవిని రద్దు చేయడం ఈ సూత్రానికి విరుద్ధంగా నిలుస్తుంది.
అంతేకాకుండా, ఇటువంటి చట్టాన్ని రాజకీయ ప్రత్యర్థులను అణచివేయడానికి ఒక ఆయుధంగా వాడుకునే ప్రమాదం కూడా ఉంది. అధికారంలో ఉన్న పార్టీ, తమకు గిట్టని ప్రతిపక్ష నాయకులపై తప్పుడు కేసులు బనాయించి, వారిని 30 రోజులకు పైగా జైల్లో ఉంచి, వారి రాజకీయ భవిష్యత్తును దెబ్బతీయవచ్చు. ఇది ప్రజాస్వామ్య స్ఫూర్తికే గొడ్డలి పెట్టుగా మారే అవకాశం ఉంది. ప్రభుత్వాలను అస్థిరపరచడానికి, రాజకీయ కుట్రలకు ఇది ఒక మార్గంగా మారవచ్చు. కాబట్టి, ఇటువంటి సున్నితమైన చట్టాన్ని రూపొందించేటప్పుడు, అది దుర్వినియోగం కాకుండా పటిష్టమైన రక్షణ కవచాలను ఏర్పాటు చేయడం అత్యంత అవసరం.
ఈ "చారిత్రాత్మక బిల్లు" అనేది ప్రస్తుతానికి ఒక వదంతి మాత్రమే కావచ్చు. కానీ, అది భారత సమాజంలో రేపుతున్న చర్చ అమూల్యమైనది. ఇది ప్రజలు ఎలాంటి నాయకత్వాన్ని కోరుకుంటున్నారో, రాజకీయాల్లో ఎలాంటి మార్పును ఆశిస్తున్నారో స్పష్టం చేస్తోంది. దేశం ఇక మోసగాళ్లను, అవినీతిపరులను భరించడానికి సిద్ధంగా లేదనే గట్టి సంకేతాన్ని పంపుతోంది.
చట్టాలు మారడం ఎంత ముఖ్యమో, ప్రజల్లో చైతన్యం రావడం కూడా అంతే ముఖ్యం. నాయకులను ఎన్నుకునేటప్పుడు వారి నడవడికను, నిజాయితీని బేరీజు వేసుకోవాల్సిన బాధ్యత మనపై ఉంది. పాలకులలో జవాబుదారీతనం పెరగాలంటే, ప్రజల గొంతుక మరింత బలంగా వినిపించాలి. ఈ బిల్లు వార్త నిజమో కాదో పక్కన పెడితే, అది ప్రతి ఒక్కరిలో రగిల్చిన ఆలోచన మాత్రం నిజం. ఆ ఆలోచనే రేపటి పరిశుభ్ర రాజకీయాలకు పునాది కావాలని ఆశిద్దాం.
