సాధారణంగా ప్రభుత్వాలు ప్రజల ఆదాయ వ్యయాల కోసం ఆర్థిక బడ్జెట్ ప్రవేశపెట్టడం మనకు తెలుసు. గతంలో రైల్వేకు కూడా ప్రత్యేక బడ్జెట్ ఉండేది. కానీ, మారుతున్న కాలంలో నీటి విలువను గుర్తించిన ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఒక వినూత్న అడుగు వేసింది. రాష్ట్ర చరిత్రలో దేశంలోనే తొలిసారిగా ప్రత్యేకంగా 'నీటి బడ్జెట్' (Water Budget) ప్రవేశపెట్టాలని నిర్ణయించింది.
2026-27 నీటి బడ్జెట్ అంచనాలు ఏమిటి.?
జలవనరుల శాఖ అంచనా ప్రకారం, రాబోయే నీటి సంవత్సరంలో (జూన్ 1 నుండి మే 31 వరకు) రాష్ట్ర నీటి పరిస్థితి ఆశాజనకంగా ఉండబోతోంది.
మొత్తం నీటి లభ్యత: 1,565 టీఎంసీలు.
మొత్తం వినియోగం: 1,490 టీఎంసీలు.
మిగులు జలాలు: 75 టీఎంసీలు.
గత కొన్నేళ్ల సగటు సరఫరా తీరు, వాతావరణ అంచనాలు మరియు తుంగభద్ర వంటి అంతర్రాష్ట్ర బోర్డుల లెక్కల ఆధారంగా ఈ బడ్జెట్ను రూపొందించారు.
రాష్ట్రంలోని ప్రాజెక్టుల ప్రస్తుత పరిస్థితిని గమనిస్తే, రాబోయే ఎండాకాలం మరియు వచ్చే సాగు సీజన్కు ఎటువంటి ఇబ్బంది లేదని అధికారులు చెబుతున్నారు. రాష్ట్రంలోని అన్ని జలాశయాల నిల్వ సామర్థ్యం 1,106 టీఎంసీలు కాగా, సాంకేతికంగా మనం 846 టీఎంసీల నీటిని వినియోగించుకోవడానికి వీలుంటుంది (మిగిలినది డెడ్ స్టోరేజీ). ప్రస్తుతం మనవద్ద 504 టీఎంసీలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఇందులో భారీ ప్రాజెక్టుల్లో (శ్రీశైలం, నాగార్జున సాగర్ వంటివి) 475 టీఎంసీలు, మధ్యతరహా ప్రాజెక్టుల్లో 29 టీఎంసీలు ఉన్నాయి.
సాగునీరు మరియు తాగునీటి అవసరాలు ఏమిటి.?
ఈ ఏడాది మే నెలాఖరు వరకు రాష్ట్ర అవసరాల కోసం అధికారులు పక్కాగా కేటాయింపులు చేశారు. ఈ ఐదు నెలల్లో మనకు 412 టీఎంసీల నీరు అవసరం అవుతుంది:
రబీ సాగు: 318 టీఎంసీలు (ప్రస్తుతం సాగులో ఉన్న పంటల కోసం).
తాగునీరు: 77 టీఎంసీలు (నగరాలు మరియు గ్రామాల అవసరాల కోసం).
పరిశ్రమలు: 17 టీఎంసీలు.
ఈ కేటాయింపులు పోగా, జూన్ నాటికి కొత్త నీటి సంవత్సరం ప్రారంభమయ్యే సమయానికి మనవద్ద 133 టీఎంసీల నికర నిల్వ ఉంటుందని అంచనా.
ఖరీఫ్ సీజన్ ముందుగానే ప్రారంభం?
ఈసారి నీటి బడ్జెట్ వల్ల రైతులకు కలిగే అతిపెద్ద లాభం ఖరీఫ్ (ముందస్తు సాగు). పులిచింతలలో ఉన్న 41 టీఎంసీల నీటిని కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవడం వల్ల, జూన్ నెలాఖరు వరకు వేచి చూడకుండానే నారుమళ్లు పోయడానికి వీలవుతుంది. దీనివల్ల తుపాన్లు వచ్చే సమయానికి పంటలు చేతికి వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది.
ఈ నీటి బడ్జెట్ వల్ల లాభమేంటి?
సాధారణంగా నీటి పంపిణీలో జిల్లాల మధ్య లేదా రంగాల మధ్య వివాదాలు తలెత్తుతుంటాయి. ఈ ప్రత్యేక బడ్జెట్ వల్ల కొన్ని ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి:
సమర్థవంతమైన నిర్వహణ: ఏ ప్రాంతంలో నీటి ఎద్దడి ఉందో ముందుగానే గుర్తించి నివారించవచ్చు.
పారదర్శకత: సాగునీటి విడుదలపై రైతులకు స్పష్టత లభిస్తుంది.
పరిశ్రమలకు భరోసా: కొత్తగా వచ్చే పరిశ్రమలకు నీటి లభ్యతపై ప్రభుత్వం గ్యారెంటీ ఇవ్వగలదు.
