ముందుగా ఈ కేసును విచారించిన సిట్ (SIT) తన నివేదికను ప్రభుత్వానికి సమర్పించింది. అయితే, ఆ నివేదికను పరిశీలించిన మంత్రివర్గం కొన్ని కీలక లోపాలను గుర్తించింది. సిట్ నివేదిక కేవలం ఈ కల్తీ ప్రక్రియలో పాల్గొన్న 'పాత్రధారుల' (అంటే బయట కనిపిస్తున్న వ్యక్తులు లేదా సంస్థలు) పైన మాత్రమే సిఫార్సులు చేసిందని ప్రభుత్వం అభిప్రాయపడింది.
కానీ, ఈ మొత్తం వ్యవహారం వెనుక ఉన్న 'అసలు సూత్రధారులు' ఎవరు? దీనిని వెనకుండి నడిపించిన పెద్దలు ఎవరు? అనే అంశాలను తేల్చాల్సిన అవసరం ఉందని మంత్రివర్గం భావించింది. అందుకే, కేవలం ఒక బృందంతో కాకుండా, కమిషన్ ఆఫ్ ఎంక్వయిరీస్ చట్టం ద్వారా ఒక శక్తివంతమైన విచారణ కమిషన్ను ఏర్పాటు చేయాలని నిర్ణయం తీసుకున్నారు. ఈ కమిషన్ ఒక నిర్ణీత కాలపరిమితిలో తన నివేదికను సమర్పించాల్సి ఉంటుంది.
నివేదికల్లో తేడాలు - ప్రభుత్వం గుర్తింపు
విచారణ ప్రక్రియలో ప్రభుత్వం మరో విస్తుపోయే విషయాన్ని గమనించింది. విచారణలో తేలిన వాస్తవాలకు, చివరకు దాఖలైన ఛార్జిషీట్కు మధ్య చాలా తేడాలు ఉన్నట్లు మంత్రివర్గం గుర్తించింది. విచారణలో అనేక నిజాలు తెలిసినప్పటికీ, అవి ఛార్జిషీట్లో ఎందుకు ప్రతిబింబించలేదు? అసలు వాస్తవాలను ఎందుకు మరుగున పరిచారు? అనే కోణంలో తీవ్రమైన చర్చ జరిగింది. విచారణ, ఛార్జిషీట్, మరియు ప్రభుత్వానికి అందిన అంశాల్లో ఉన్న ఈ వైరుధ్యాలను అధ్యయనం చేసి, నిజాలను వెలికితీయడమే కొత్తగా ఏర్పడే కమిషన్ ప్రధాన బాధ్యత.
కల్తీకి బీజం పడింది ఎప్పుడు?
మంత్రుల చర్చ ప్రకారం, ఈ కల్తీ వ్యవహారం అకస్మాత్తుగా జరిగింది కాదు. గత వైసీపీ ప్రభుత్వ హయాంలో నెయ్యి సరఫరాకు సంబంధించిన టెండర్ నిబంధనలను సడలించడంతోనే ఈ కల్తీకి పునాది పడిందని మంత్రివర్గం స్పష్టం చేసింది. నిబంధనలు సడలించడం ద్వారా నాణ్యత లేని నెయ్యి సరఫరా చేసే వారికి మార్గం సుగమం అయిందని వారు అభిప్రాయపడ్డారు.
మరో ఆసక్తికరమైన విషయం ఏమిటంటే, ఈ నిబంధనల సడలింపును తిరస్కరించే అధికారం అప్పట్లో ఉన్న తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం (టీటీడీ) ఈవో (EO) కు ఉన్నప్పటికీ, ఆయన ఎలాంటి నిర్ణయం తీసుకోలేదని మంత్రులు తప్పుబట్టారు. అధికారుల నిర్లక్ష్యం లేదా సహకారం లేకుండా ఇంత పెద్ద స్థాయిలో అపచారం జరగడం అసాధ్యమన్నది ప్రభుత్వం వాదన.
2022లోనే కల్తీ నిజమని తేలినా మౌనం ఎందుకు?
అన్నింటికంటే షాకింగ్ విషయం ఏమిటంటే, 2022లోనే నెయ్యి కల్తీ జరుగుతోందని ప్రభుత్వానికి తెలుసు. అప్పట్లో చేయించిన సిఆర్టిఐ (CRTI) నివేదికలోనే కల్తీ జరిగినట్లు స్పష్టంగా నిర్ధారణ అయిందని మంత్రివర్గ సమావేశంలో మంత్రులు వెల్లడించారు. కల్తీ జరుగుతోందని శాస్త్రీయంగా నిర్ధారణ అయినప్పటికీ, అప్పటి ప్రభుత్వం గానీ, టీటీడీ అధికారులు గానీ ఎందుకు చర్యలు తీసుకోలేదు? దోషులను ఎందుకు కాపాడారు? అన్నది ఇప్పుడు పెద్ద ప్రశ్నగా మారింది. కల్తీ నిర్ధారణ అయినప్పుడే కఠిన చర్యలు తీసుకుని ఉంటే, భక్తుల నమ్మకం ఇలా దెబ్బతినేది కాదని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.
తిరుమల ప్రసాదం అంటే కేవలం ఆహారం కాదు, అది కోట్ల మంది భక్తుల విశ్వాసం. ఆ విశ్వాసంతో ఆడుకున్న వారెవరైనా సరే వదిలిపెట్టకూడదని ప్రభుత్వం కృతనిశ్చయంతో ఉంది. కొత్తగా ఏర్పాటు చేయబోయే విచారణ కమిషన్ ద్వారా అటు అధికారుల వైఫల్యాలను, ఇటు రాజకీయ నేతల ప్రమేయాన్ని బయటపెట్టి, శ్రీవారి సన్నిధిలో జరిగిన ఈ అపచారానికి కారణమైన ప్రతి ఒక్కరినీ చట్టం ముందు నిలబెట్టాలని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. భక్తులందరూ కూడా ఈ విచారణ ద్వారా పూర్తి నిజాలు ఎప్పుడు బయటకు వస్తాయా అని ఎదురుచూస్తున్నారు.
