మన తెలుగు రాష్ట్రాలపై (Telugu States) తీవ్ర తుపాన్లు (Severe Cyclones) ఎక్కువగా విరుచుకుపడేది వర్షాకాలం ముగిసి, శీతాకాలం ప్రారంభమయ్యే (Beginning of winter) సమయంలోనే. అంటే సరిగ్గా అక్టోబరు, నవంబరు (October, November) నెలల్లోనే ఈ ప్రభావం ఎక్కువగా ఉంటుంది. తాజాగా వచ్చిన 'మోంథా' తుపాను (Montha Cyclone) ప్రభావం ఎంత తీవ్రంగా ఉందో మనం చూశాం. అయితే, ఈ ముప్పు ఇప్పుడప్పుడే తొలగిపోయేలా లేదు.
హైదరాబాద్ వాతావరణ కేంద్రం అంచనా ప్రకారం, వచ్చే నెల నవంబర్ 4న (November 4th) బంగాళాఖాతంలో (Bay of Bengal) అండమాన్ ప్రాంతంలో మరో అల్పపీడనం (Another low-pressure area) ఏర్పడే సూచనలున్నాయి. మరి ఈ అక్టోబరు-నవంబరు నెలల్లోనే ఎందుకు తుపానుల దాడి ఎక్కువగా ఉంటుందో, దాని వెనుక ఉన్న సైన్స్ ఏంటో తెలుసుకుందాం.
వాతావరణ గణాంకాలు చాలా ఆసక్తికరమైన నిజాన్ని చెబుతున్నాయి. తుపానుల సంఖ్య: 1970 నుంచి 2025 మధ్యకాలంలో ఇంతవరకు 31 తీవ్ర తుపాన్లు ఆంధ్రప్రదేశ్ తీరాన్ని తాకాయి (Touched the coast). వాటిలో 23 తుపాన్లు అక్టోబరు, నవంబరు నెలల్లోనే ఏర్పడ్డాయి.
వీటిలో 9 అక్టోబరులో, 14 నవంబరు నెలల్లో సంభవించాయి (Occurred). ఈ రెండు నెలల్లో ఏర్పడే అల్పపీడనాలు తీవ్ర వాయుగుండాలు (Severe Depressions), అతి తీవ్ర తుపాన్లుగా రూపాంతరం చెందడం వల్లే పెనుగాలులు వీచి, కుంభవృష్టి కురిసి నష్టాలు అధికంగా ఉంటున్నాయి.
ఈ తుపానుల తీవ్రతకు ముఖ్య కారణం బంగాళాఖాతంలో ఏర్పడే సముద్ర ఉష్ణోగ్రతల్లోని తేడాలే. జూన్ నుంచి సెప్టెంబరు వరకూ కురిసే భారీ వర్షాలు (Heavy rains) మరియు నదుల నుంచి వచ్చే మంచినీరు (Freshwater) బంగాళాఖాతంలోని ఉప్పునీటితో అధికంగా కలవడం వల్ల సముద్ర ఉష్ణోగ్రతల్లో తేడాలు వస్తాయి.
హిమాలయాల నుంచి నిరంతరం ప్రవహించే గంగ, బ్రహ్మపుత్ర (Ganga, Brahmaputra) వంటి నదుల నుంచి పెద్దఎత్తున మంచినీరు బంగాళాఖాతంలో కలుస్తుంటుంది. సాధారణంగా ఏడాది పొడవునా అల్పపీడనాలు ఏర్పడినా, అక్టోబరు, నవంబరుల్లో ఏర్పడే అల్పపీడనాల తీవ్రత పెరిగి అతి తీవ్ర తుపాన్లుగా మారుతున్నాయి.
తుపానుల తీవ్రతకు కేవలం సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలే కాదు, ప్రాంతీయ (Regional) మరియు గ్లోబల్ గాలుల ప్రభావం కూడా ఉంటుంది. వర్షాకాలంలో నైరుతి రుతుపవనాల వల్ల దక్షిణ భారతదేశంలో విరివిగా వర్షాలు కురుస్తాయి. సెప్టెంబరు 3వ వారం నుంచి వీటి ఉపసంహరణ ప్రారంభమవుతుంది.
అక్టోబరు రెండోవారం నుంచి ఈశాన్య రుతుపవనాలతో (Northeast Monsoons) అటు తమిళనాడు, ఇటు దక్షిణ కోస్తాంధ్ర (South Coastal Andhra), తెలంగాణల్లో వర్షాలు కురుస్తుంటాయి. ఈ సమయంలోనే తూర్పు గాలుల్లో అస్థిరత అధికంగా ఉంటుంది.
గ్లోబల్ సంబంధం: బంగాళాఖాతంలో ఏర్పడే అల్పపీడనాలకు, పసిఫిక్ (Pacific), అట్లాంటిక్ (Atlantic) మహాసముద్రాలపై గాలుల్లో ఏర్పడే అస్థిరతతో కూడా సంబంధం ఉంది. అట్లాంటిక్ మహాసముద్రంపై గాలుల్లో అస్థిరత అధికంగా ఉన్నప్పుడు ఆ ప్రభావం ఇటు హిందూ మహాసముద్రం, అరేబియా సముద్రం, బంగాళాఖాతంపైనా కనిపిస్తుంది. ఈ శాస్త్రీయ కారణాల వల్లే మనకు అక్టోబరు, నవంబరు నెలలు తుపానుల నెలలుగా మారుతున్నాయి. నవంబర్ 4న ఏర్పడే అల్పపీడనంపై అధికారులు నిశితంగా పర్యవేక్షిస్తున్నారు.
