Politics- ఢిల్లీ దెబ్బకు దిగొచ్చిన బాలేంద్ర షా…
డ్రాగన్ డెట్ ట్రాప్కు చెక్ - చైనా భూకబ్జాలపై నేపాల్లో ఆగ్రహావేశాలు…
భారత్ 'సైలెంట్ వార్నింగ్'.. నేపాల్లో నిత్యావసరాల ధరలకు రెక్కలు!
BalenShah: నేపాల్ రాజకీయాల్లో మరియు అంతర్జాతీయ దౌత్య సంబంధాల్లో చోటు చేసుకున్న అనూహ్య పరిణామాలు ఇప్పుడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశంగా మారాయి. చైనా తన అప్పుల ఊబి (Debt Trap) ద్వారా, అమెరికా తన మిలిటరీ గ్రాంట్ల ద్వారా నేపాల్పై పట్టు సాధించాలని ప్రయత్నిస్తున్న తరుణంలో, ఆ దేశ కొత్త ప్రధాని బాలేంద్ర షా (Balen Shah) తీసుకున్న నిర్ణయాలు వికటించాయి. భారత్ను కాదని ఇతర శక్తులపై ఆధారపడాలని చూసిన నేపాల్కు, భారతదేశం తనదైన శైలిలో వేసిన ఎత్తుగడతో కేవలం 20 రోజుల్లోనే సీన్ రివర్స్ అయింది. ఇరు దేశాల మధ్య నెలకొన్న దౌత్య యుద్ధం చివరకు భారతదేశం యొక్క వ్యూహాత్మక విజయానికి దారితీసింది.
నేపాల్ ప్రధానిగా బాధ్యతలు చేపట్టిన వెంటనే బాలేంద్ర షా భారత్ నుండి వచ్చే వస్తువులపై కస్టమ్స్ ట్యాక్స్ను 20 శాతం నుండి 30 శాతానికి పెంచి సంచలనం సృష్టించారు. దీనివల్ల భారత్ నుండి వచ్చే నిత్యావసరాల ధరలు ఒక్కసారిగా ఆకాశాన్ని తాకాయి. అయితే, భారత్ దీనిపై ఎటువంటి అధికారిక ప్రకటన చేయకుండానే తన 'సైలెంట్ పవర్'ను ప్రదర్శించింది. బోర్డర్ యాక్సెస్ మరియు వీసా ఫ్రీ సౌకర్యాలపై ఆంక్షలు విధించే సూచనలు ఇవ్వడంతో నేపాల్ ప్రజల్లో ఆందోళన మొదలైంది. ఫలితంగా నేపాల్ మార్కెట్లలో 'పానిక్ బయింగ్' పెరిగిపోయి, నిత్యావసరాల కొరత ఏర్పడి బాలేంద్ర షా ప్రభుత్వంపై తీవ్ర ఒత్తిడి పెరిగింది.
ఉత్తర నేపాల్లోని హమ్లా మరియు గోర్కా జిల్లాల్లో చైనా వేలాది ఎకరాల నేపాల్ భూమిని కబ్జా చేసిన ఉదంతాలు బయటపడటం ఆ దేశంలో కలకలం రేపింది. నేపాల్ను మరో టిబెట్లా మార్చాలనే చైనా కుతంత్రాన్ని గ్రహించిన అక్కడి యువత మరియు రాజకీయ వర్గాలు భారతదేశంతో ఉన్న సంబంధాల ప్రాముఖ్యతను గుర్తించాయి. చైనా ఇస్తున్న అప్పులు అభివృద్ధి కోసం కాకుండా, దేశ సార్వభౌమత్వాన్ని దెబ్బతీసేవిగా ఉన్నాయని నేపాల్ మేధావి వర్గం హెచ్చరించింది. ఈ భౌగోళిక రాజకీయ పరిస్థితులు బాలేంద్ర షాను తన విదేశీ విధానాన్ని పునరాలోచించుకునేలా చేశాయి.
ఆర్థిక ఇబ్బందులు మరియు ప్రజల నుండి వచ్చిన వ్యతిరేకతతో, బాలేంద్ర షా పదవిలోకి వచ్చిన అతి తక్కువ కాలంలోనే ఢిల్లీకి పయనం కావాల్సి వచ్చింది. ఢిల్లీ పర్యటనలో ఆయన భారతదేశంతో ఉన్న సాంస్కృతిక మరియు ఆర్థిక అనుబంధమే మిన్న అని అంగీకరించారు. చైనా లేదా అమెరికా ఇచ్చే ఆఫర్ల కంటే, శతాబ్దాల నాటి 'రోటీ-బేటీ' సంబంధమే నేపాల్ భవిష్యత్తుకు రక్షణ అని ఆయన గుర్తించడం విశేషం. ఈ పర్యటనతో ఇరు దేశాల మధ్య దౌత్యపరమైన మంచు కరిగి, సంబంధాలు మళ్ళీ సాధారణ స్థితికి చేరుకునే దిశగా అడుగులు పడ్డాయి.
బాలేంద్ర షా ఢిల్లీ పర్యటనతో నిలిచిపోయిన పలు మెగా ప్రాజెక్టులు మళ్ళీ పట్టాలెక్కే అవకాశం కనిపిస్తోంది. ముఖ్యంగా అరుణ్-4 హైడ్రో ప్రాజెక్ట్ మరియు రక్సోల్-కాట్మండు హై స్పీడ్ రైల్వే వంటి ప్రతిష్టాత్మక నిర్మాణాలు వేగవంతం కానున్నాయి. భారతదేశం తన పొరుగు దేశాలకు ఎల్లప్పుడూ అండగా ఉంటుందని, అయితే దేశ ప్రయోజనాల విషయంలో రాజీ పడదని ఈ ఉదంతం ద్వారా స్పష్టమైంది. భవిష్యత్తులో నేపాల్ అభివృద్ధిలో భారత్ కీలక భాగస్వామిగా కొనసాగుతుందని, డ్రాగన్ కుట్రలకు అక్కడ తావుండదని దౌత్య నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు.
