Blood red: ఎందుకలా?! మన రక్తం ఎర్రగా ఎందుకు ఉంటుంది?
రక్తం రంగు ఎర్రగానే ఎందుకు? ఆసక్తికరమైన సైన్స్ నిజం!
హిమోగ్లోబిన్ మ్యాజిక్.. రక్తం ఎర్రగా మారడం వెనుక సైన్స్!
మన శరీరంలో రక్తం ఎర్రగా కనిపించడం వెనుక ఒక అద్భుతమైన జీవశాస్త్ర రహస్యం ఉంది. మన శరీరంలోని ప్రతి అవయవం సరిగ్గా పనిచేయడానికి అవసరమైన ఆక్సిజన్ను రక్తమే సరఫరా చేస్తుంది. ఈ ప్రక్రియలో కీలక పాత్ర పోషించేది ఎర్ర రక్తకణాలు (Red Blood Cells). ఈ కణాల్లో హిమోగ్లోబిన్ అనే ప్రత్యేకమైన ప్రోటీన్ ఉంటుంది. హిమోగ్లోబిన్లో ఐరన్ (ఇనుము) మూలకం అధికంగా ఉండటం వల్లే రక్తానికి ఎరుపు రంగు వస్తుంది. మనం శ్వాస తీసుకున్నప్పుడు ఊపిరితిత్తుల్లోకి వెళ్లిన ఆక్సిజన్, అక్కడి నుంచి రక్తంలోకి ప్రవేశిస్తుంది. హిమోగ్లోబిన్ ఆ ఆక్సిజన్ను తనతో కలిపుకుని శరీరమంతా తీసుకెళ్తుంది. ఈ సమయంలో ఆక్సిజన్తో కలిసిన హిమోగ్లోబిన్ ప్రకాశవంతమైన ఎరుపు రంగులో కనిపిస్తుంది. అందుకే ఊపిరితిత్తుల నుంచి బయటకు వచ్చే రక్తం కాంతివంతమైన ఎర్రగా ఉంటుంది.
శరీర భాగాలకు ఆక్సిజన్ చేరిన తర్వాత కణాలు దానిని శక్తి ఉత్పత్తికి ఉపయోగించుకుంటాయి. ఆక్సిజన్ విడుదలైన తర్వాత హిమోగ్లోబిన్ రంగు కొద్దిగా మారి ముదురు ఎరుపు లేదా గోధుమ ఎరుపు రంగులోకి మారుతుంది. అందుకే శిరల ద్వారా తిరిగి గుండెకు చేరే రక్తం కొంచెం డార్క్ రెడ్గా కనిపిస్తుంది. చాలా మంది రక్తం శిరల్లో నీలంగా ఉంటుందని అనుకుంటారు, కానీ అది నిజం కాదు. మన శరీరంలో ఎక్కడైనా రక్తం ఎరుపు రంగులోనే ఉంటుంది; చర్మం కింద ఉన్న శిరలు కాంతి ప్రతిఫలన కారణంగా నీలంగా కనిపిస్తాయి అంతే.
రక్త నిర్మాణాన్ని పరిశీలిస్తే, దాదాపు 55 శాతం భాగం ప్లాస్మా అనే ద్రవంతో ఉంటుంది. ఇది పసుపు రంగులో ఉండే ద్రవం. ఇందులో నీరు, లవణాలు, హార్మోన్లు, ప్రోటీన్లు మరియు పోషకాలు ఉంటాయి. మిగిలిన భాగంలో ప్రధానంగా ఎర్ర రక్తకణాలు, తెల్ల రక్తకణాలు మరియు ప్లేట్లెట్లు ఉంటాయి. ఎర్ర రక్తకణాలే సంఖ్యలో ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల మొత్తం రక్తం ఎర్రగా కనిపిస్తుంది. ఒక్క చుక్క రక్తంలోనే లక్షల సంఖ్యలో ఎర్ర రక్తకణాలు ఉంటాయి. ఇవి నిరంతరం తయారవుతూ పాత కణాలు నశిస్తూ ఉంటాయి. ఎముకల మజ్జ (Bone Marrow)లో కొత్త రక్తకణాలు ఉత్పత్తి అవుతాయి.
మన శరీరంలో ఐరన్ లోపం ఏర్పడితే హిమోగ్లోబిన్ స్థాయి తగ్గి రక్తహీనత (అనీమియా) సమస్య వస్తుంది. అప్పుడు రక్తం రంగు కూడా పల్చగా మారుతుంది మరియు అలసట, బలహీనత వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. అందుకే ఐరన్ సమృద్ధిగా ఉండే ఆహారం ఆకుకూరలు, బీట్రూట్, ఖర్జూరం, పప్పులు, గుడ్లు వంటి వాటిని తీసుకోవడం చాలా అవసరం. మొత్తంగా చెప్పాలంటే, హిమోగ్లోబిన్లోని ఐరన్ మరియు ఆక్సిజన్ మధ్య జరిగే రసాయన చర్యల వల్లే మన రక్తం ఎర్రగా కనిపిస్తుంది. ఇది మన జీవితం కొనసాగడానికి అత్యంత కీలకమైన సహజ వ్యవస్థగా చెప్పవచ్చు.
