- పాకిస్తాన్ను బైపాస్ చేసే రూట్ కట్?: చాబహార్ నిధుల నిలిపివేత వెనుక మిస్టరీ ఇదే!
- ట్రంప్ టారిఫ్ల ఎఫెక్ట్: ఇరాన్తో వ్యాపారం చేస్తే 25% పన్ను భారం.. వెనక్కి తగ్గిన ఢిల్లీ?
Modi Visit Israel: భారతదేశ విదేశీ విధానంలో ఇటీవల చోటుచేసుకున్న కొన్ని పరిణామాలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశంగా మారాయి. ముఖ్యంగా ఇరాన్లోని చాబహార్ పోర్ట్ (Chabahar Port) విషయంలో భారత ప్రభుత్వం తీసుకున్న నిర్ణయం అందరినీ ఆశ్చర్యానికి గురిచేస్తోంది. గతంలో ఎంతో ప్రాధాన్యత ఇచ్చిన ఈ ప్రాజెక్టుకు ఇప్పుడు నిధులు నిలిపివేయడం వెనుక ఉన్న మర్మమేమిటి? ఈ అంశంపై ఒక లోతైన విశ్లేషణ ఇక్కడ ఉంది.
ఇరాన్ అసంతృప్తి - మోదీ ఇజ్రాయెల్ పర్యటన
ఇటీవల భారత ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ ఇజ్రాయెల్ పర్యటనకు వెళ్లడం, అక్కడ ఆయనకు లభించిన ఘన స్వాగతం ఇరాన్కు మింగుడుపడటం లేదు. ఇజ్రాయెల్ ప్రధానమంత్రి బెన్యామిన్ నెతన్యాహు స్వయంగా ఎయిర్పోర్టుకు వచ్చి రెడ్ కార్పెట్ వెల్కమ్ పలకడం చూసి ఇరాన్ ఫారిన్ మినిస్టర్ అబ్బాస్ ఆర్గాచి తమ అసంతృప్తిని వ్యక్తం చేశారు. భారతదేశం ఇజ్రాయెల్తో ఇంత సన్నిహితంగా ఉండటం తమకు నచ్చలేదని ఆయన బహిరంగంగానే ప్రకటన ఇచ్చారు.
చాబహార్ బడ్జెట్: 400 కోట్ల నుండి సున్నాకు!
చాబహార్ పోర్ట్ అనేది ఇరాన్లో ఉన్నప్పటికీ, దానిని భారత్ ఆపరేట్ చేస్తోంది. దీని కోసం గతంలో అమెరికా నుండి ప్రత్యేక అనుమతులు (Waivers) కూడా పొందాము. గత ఏడాది ఈ పోర్ట్ అభివృద్ధి కోసం మనం సుమారు 100 కోట్లు కేటాయించగా, అది కాస్తా 400 కోట్లకు చేరుకుంది. కానీ, తాజా బడ్జెట్లో భారత ప్రభుత్వం చాబహార్ పోర్ట్కు 'జీరో ఫండింగ్' ప్రకటించింది. కనీసం 10 లేదా 20 కోట్లు కేటాయించినా ఒక నమ్మకం ఉండేదని, కానీ పూర్తిగా నిధులు నిలిపివేయడం ఒక మిస్టీరియస్ నిర్ణయంగా మారింది.
వ్యూహాత్మక మార్పుకు కారణాలేమిటి?
భారతదేశం ఎప్పుడూ 'వ్యూహాత్మక స్వయంప్రతిపత్తి' (Strategic Autonomy) పాటిస్తుంది, అంటే ఏ దేశం ఒత్తిడికి తలొగ్గదు. అయినప్పటికీ, ఈ నిర్ణయం వెనుక ఇజ్రాయెల్ లేదా అమెరికా నుండి వచ్చిన ఏదైనా కీలక సమాచారం ఉండి ఉండవచ్చని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా ఇరాన్ యొక్క లాంగ్ రేంజ్ మిసైల్ ప్రోగ్రామ్ మరియు రష్యా నుండి అందుతున్న టెక్నాలజీ కారణంగా అమెరికా ఆంక్షలు కఠినతరం చేస్తోంది. 2019 నుండి మనం ఇరాన్ వద్ద ఆయిల్ కొనడం కూడా మానేశాము.
పాకిస్తాన్ను బైపాస్ చేసే మార్గం ఏమవుతుంది?
చాబహార్ పోర్ట్ భారత్కు ఎందుకు ముఖ్యమంటే, పాకిస్తాన్తో సంబంధం లేకుండా ఆఫ్ఘనిస్తాన్ మరియు సెంట్రల్ ఆసియా దేశాలకు చేరుకోవడానికి ఇది ఏకైక మార్గం. గతంలో ఆఫ్ఘనిస్తాన్కు 50 మెట్రిక్ టన్నుల గోధుమలను మనం ఈ పోర్ట్ ద్వారానే పంపించగలిగాము. అంతేకాకుండా, 7500 కిలోమీటర్ల పొడవైన ఇంటర్నేషనల్ నార్త్ సౌత్ ట్రాన్స్పోర్ట్ కారిడార్ (INSTC) ద్వారా రష్యా వరకు రైలు మార్గం వేయాలనేది మన ప్లాన్. ఇప్పుడు ఈ ప్రాజెక్టును పక్కన పెట్టడం వెనుక 'ఇండియా-మిడిల్ ఈస్ట్-యూరోప్ కారిడార్' (IMEC) ప్రధాన కారణం కావచ్చు. సౌదీ అరేబియా, UAE, ఇజ్రాయెల్ మీదుగా గ్రీస్ మరియు యూరోప్కు చేరుకునే ఈ కొత్త మార్గం మే నెల నుండి ప్రారంభం కావచ్చు.
భౌగోళిక రాజకీయాల్లో కొత్త సమీకరణాలు
చైనా యొక్క 'బెల్ట్ అండ్ రోడ్ ఇనిషియేటివ్'కు చెక్ పెట్టడానికి భారత్ ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు కనిపిస్తోంది. ఒకవేళ భవిష్యత్తులో బలుచిస్తాన్ ఒక విడి దేశంగా ఏర్పడితే, అది భారత్, అమెరికా మరియు ఇజ్రాయెల్లకు అనుకూలమైన దేశంగా మారుతుంది. అప్పుడు ఇరాన్ మరియు పాకిస్తాన్ రెండింటికీ ఇది ఒక పెద్ద దెబ్బ అవుతుంది. రష్యా కూడా ప్రస్తుతం ఇరాన్-అమెరికా గొడవలో మౌనంగా ఉండటం గమనార్హం.
ఏ దేశమైనా తన సొంత ప్రయోజనాలనే ముందు చూసుకుంటుంది. భారతదేశం కూడా తన భవిష్యత్తు అవసరాలను బట్టి, ఎవరితో స్నేహం చేయాలి, ఎవరిని పక్కన పెట్టాలి అనే విషయంలో చాలా వ్యూహాత్మకమైన అడుగులు వేస్తోంది. చాబహార్ పోర్ట్ విషయంలో తీసుకున్న ఈ 'జీరో బడ్జెట్' నిర్ణయం రాబోయే కాలంలో అంతర్జాతీయ రాజకీయాలను ఏ విధంగా మారుస్తుందో వేచి చూడాలి. మరి మీ ఉద్దేశంలో భారత్ తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం సరైనదేనా? కామెంట్స్ రూపంలో మీ అభిప్రాయాన్ని పంచుకోండి.
