- Gulf: పాకిస్థాన్ పట్ల సహనం కోల్పోతున్న గల్ఫ్ దేశాలు, చైనా..
- పెరుగుతున్న ద్రవ్యోల్బణం, చమురు ధరలతో సంక్షోభంలో పాక్ ఆర్థిక వ్యవస్థ..
Pakistan: తీవ్ర ఆర్థిక సంక్షోభంలో కూరుకుపోయిన పాకిస్థాన్కు మిత్ర దేశాల నుంచి కూడా ఒత్తిడి పెరుగుతోంది. ముఖ్యంగా, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ (యూఏఈ) తమకు చెల్లించాల్సిన 3 బిలియన్ డాలర్ల రుణాన్ని పునరుద్ధరించేందుకు (రోలోవర్) నిరాకరించింది. గడువు ముగిసిన ఈ అప్పును వెంటనే తిరిగి చెల్లించాల్సిందేనని ఇటీవలే హెచ్చరించడంతో, ఇస్లామాబాద్పై ఆర్థికంగా పెను భారం పడింది. దశాబ్దాలుగా గల్ఫ్ దేశాలు అందించే ఈ స్వల్పకాలిక రుణాల పొడిగింపుపైనే పాక్ ఆధారపడుతుండగా, ఇప్పుడు యూఏఈ కఠిన వైఖరి అవలంబించడం ఆ దేశానికి కోలుకోలేని దెబ్బగా మారింది. ఇదే క్రమంలో ఇతర రుణదాత దేశాలు సైతం తమ బకాయిల కోసం ఒత్తిడి పెంచుతుండటంతో పాక్ విదేశీ మారక ద్రవ్య నిల్వలు ప్రమాదకర స్థాయికి పడిపోయాయి.
దశాబ్దాలుగా పాకిస్థాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థ ఐఎంఎఫ్ బెయిలవుట్లు, గల్ఫ్ దేశాల డిపాజిట్లు, చైనా రుణాలపైనే ఆధారపడి నడుస్తోంది. ఒక్క చైనాకే పాక్ 25 బిలియన్ డాలర్లకు పైగా బకాయిపడి ఉండగా, పవర్ సెక్టార్లో సర్క్యులర్ డెట్ (Circular Debt) ఫిబ్రవరి 2026 నాటికి రూ. 1.9 ట్రిలియన్లకు చేరుకుంది. అయితే, ఈ స్నేహపూర్వక సాయం పాకిస్థాన్ను స్వయం సమృద్ధి దిశగా నడిపించలేకపోయిందని 'ఖల్సా వాక్స్' వంటి అంతర్జాతీయ పత్రికలు విశ్లేషించాయి. ప్రభుత్వ రంగంలో అవినీతి, బలహీనమైన పన్నుల వ్యవస్థ, ఇంధన రంగంలో పేరుకుపోయిన అప్పులు, రాజకీయ నాయకుల స్వప్రయోజనాలే దేశాన్ని ఈ దుస్థితికి తెచ్చాయని విశ్లేషకులు స్పష్టం చేస్తున్నారు.
మరోవైపు, అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి (ఐఎంఎఫ్) నుంచి 1.1 బిలియన్ డాలర్ల తదుపరి విడత నిధులు పొందేందుకు పాక్ చేస్తున్న ప్రయత్నాలు షరతుల చిక్కుముడిలో పడ్డాయి. ఐఎంఎఫ్ విధించిన కఠినమైన ఆర్థిక క్రమశిక్షణను పాటించడంలో విఫలమవుతున్న పాక్, ముఖ్యంగా డీజిల్పై సబ్సిడీలను తొలగించాలన్న నిబంధనకు విరుద్ధంగా పెట్రోల్పై పన్నులు తగ్గించడం ఐఎంఎఫ్ ప్రతినిధులను అసహనానికి గురిచేసింది. మార్చి 2026లో స్టాఫ్ లెవల్ ఒప్పందం కుదిరినప్పటికీ, వాస్తవంగా నిధులు విడుదల కావాలంటే పాక్ మరిన్ని నిర్మాణాత్మక సంస్కరణలు చేపట్టాల్సి ఉందని ఐఎంఎఫ్ మరోసారి హెచ్చరించింది.
ఇక అంతర్జాతీయ భౌగోళిక రాజకీయాలు కూడా పాకిస్థాన్ను ఊబిలోకి నెడుతున్నాయి. ముఖ్యంగా ఇరాన్-ఇజ్రాయెల్ ఉద్రిక్తతల కారణంగా హోర్ముజ్ జలసంధి గుండా చమురు రవాణా నిలిచిపోవడంతో, గ్లోబల్ మార్కెట్లో ముడి చమురు ధరలు భారీగా పెరిగాయి. ఏప్రిల్ 2026 నాటికి బ్రెంట్ క్రూడ్ ఆయిల్ ధరలు పెరగడంతో, దిగుమతుల బిల్లు పాకిస్థాన్ తలకు మించిన భారంగా మారింది. ఈ గడ్డు పరిస్థితుల్లో సౌదీ అరేబియా మరియు ఖతార్ నుంచి అందిన సుమారు 5 బిలియన్ డాలర్ల సాయం కొంత ఊరటనిచ్చినప్పటికీ, శాశ్వత ఆర్థిక సంస్కరణలు చేపట్టకుండా కేవలం అప్పులతో కాలం గడపడం పాకిస్థాన్ను అంధకారంలోకి నెట్టేస్తుందని ఆర్థిక నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
