11 కంపెనీల నుండి రెండు కంపెనీల వరకు…
డేటా ధరలను తగ్గించి చరిత్ర సృష్టించిన రిలయన్స్ జియో…
అడ్జస్టెడ్ గ్రాస్ రెవెన్యూ అంటే ఏమిటి….
భారతదేశ టెలికాం రంగంలో రిలయన్స్ జియో ప్రవేశం ఒక అద్భుతమైన మార్పును తీసుకొచ్చింది. 2016 సెప్టెంబర్ 5న జియో రాకముందు, సామాన్యులు ఒక జీబీ డేటా కోసం దాదాపు 230 రూపాయలు ఖర్చు చేయాల్సి వచ్చేది. కానీ జియో వచ్చిన తర్వాత ఆ ధర భారీగా తగ్గి కేవలం 10 నుండి 15 రూపాయలకే అందుబాటులోకి వచ్చింది. ఈ విప్లవాత్మక నిర్ణయం వల్ల అప్పటివరకు మార్కెట్లో ఉన్న 11 ప్రధాన టెలికాం కంపెనీలు తీవ్రమైన పోటీని ఎదుర్కోలేక క్రమంగా కనుమరుగయ్యాయి. జియో విజయం వెనుక కేవలం తక్కువ ధరలే కాకుండా, ప్రత్యర్థులను దెబ్బతీసే బలమైన వ్యాపార వ్యూహం కూడా ఉంది.
టెలికాం కంపెనీల పతనానికి ప్రభుత్వ నిబంధనలు కూడా ఒక ముఖ్య కారణం అయ్యాయి. ముఖ్యంగా 'అడ్జస్టెడ్ గ్రాస్ రెవెన్యూ' (Adjusted Gross Revenue) అనే అంశం పాత కంపెనీలకు పెద్ద సమస్యగా మారింది. కేవలం ఫోన్ కాల్స్, మెసేజ్ల ద్వారా వచ్చే ఆదాయంపైనే కాకుండా, ఇంటర్నెట్ మరియు ఇతర మార్గాల ద్వారా వచ్చే లాభాల్లో కూడా ప్రభుత్వానికి వాటా ఇవ్వాలని 2015లో సుప్రీం కోర్టు తీర్పునిచ్చింది. దీనివల్ల ఎయిర్టెల్, వొడాఫోన్ వంటి సంస్థలపై వేల కోట్ల రూపాయల భారం పడింది. 2003 నుండి పేరుకుపోయిన బకాయిలకు భారీ వడ్డీలు తోడవ్వడంతో అనేక కంపెనీలు ఆర్థికంగా చితికిపోయి దివాలా తీయాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది.
జియో మార్కెట్లోకి వచ్చిన సమయంలో ఇతర కంపెనీలు పాత టెక్నాలజీలైన 2G, 3G మరియు 4G స్పెక్ట్రంల (Spectrum Charges) కోసం భారీగా ఖర్చు చేశాయి. కానీ జియో నేరుగా 4G సేవలతో రంగంలోకి దిగడం వల్ల దానికి ఖర్చులు చాలా తక్కువగా ఉన్నాయి. ప్రారంభంలో కొన్ని నెలల పాటు ఉచిత డేటా మరియు కాల్స్ అందించడం ద్వారా కోట్లాది మంది వినియోగదారులను తనవైపు తిప్పుకుంది. ఇతర నెట్వర్క్ల నుండి ప్రజలు జియోకు మారడంతో, మార్కెట్ మొత్తం జియో మరియు ఎయిర్టెల్ చేతుల్లోకి వెళ్ళిపోయింది. ప్రస్తుతం దేశంలోని మొత్తం టెలికాం మార్కెట్లో దాదాపు 70 శాతం వాటా ఈ రెండు కంపెనీల వద్దే ఉంది.
ఒకప్పుడు దేశవ్యాప్తంగా విస్తరించి ఉన్న ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ BSNL పరిస్థితి ప్రస్తుతం చాలా దారుణంగా ఉంది. 2008లో 60 శాతం మార్కెట్ వాటా కలిగిన BSNL, 2023 నాటికి కేవలం 3.8 శాతానికి పడిపోయింది. నష్టాల్లో ఉన్న వొడాఫోన్ ఐడియాను కాపాడటానికి ప్రభుత్వం అందులో 49% వాటాను తీసుకోవాల్సి వచ్చింది. మరోవైపు ఎలాన్ మస్క్కు చెందిన స్టార్ లింక్ వంటి అంతర్జాతీయ సంస్థలు భారత మార్కెట్లోకి రావాలని చూస్తున్నప్పటికీ, స్పెక్ట్రం ఛార్జీల విషయంలో నెలకొన్న సందిగ్ధత వల్ల వాటికి అనుమతులు లభించడం లేదు. ఇది ప్రస్తుతం ఉన్న జియో మరియు ఎయిర్టెల్ వంటి పెద్ద కంపెనీలకు ఒక రకమైన రక్షణ కవచంగా మారింది.
మొత్తానికి భారత టెలికాం రంగంలో జరిగిన ఈ భారీ మార్పులకు కేవలం ఒక కంపెనీ మాత్రమే బాధ్యత కాదు. సుప్రీం కోర్టు ఇచ్చిన తీర్పులు, భారీ పెనాల్టీలు మరియు ప్రభుత్వ విధానాలు అన్నీ కలిసి పాత దిగ్గజ కంపెనీల పతనానికి దారితీశాయి. జియో తన మార్కెటింగ్ ప్రణాళికను సరైన సమయంలో అమలు చేయడం ద్వారా అగ్రస్థానానికి చేరుకుంది. ఇప్పుడు 5G సేవల్లో కూడా జియో అత్యంత దూకుడుగా వ్యవహరిస్తోంది.
