- హనీ ట్రాప్ నుంచి సబోటాజ్ దాకా… ISRO వైఫల్యాల వెనుక కోణాలు
- శ్రీహరికోట కాదు, VSSCకే దోవల్… సంకేతమేంటి?
ఇస్రో పిఎస్ఎల్వి వైఫల్యం: ఇది కేవలం సాంకేతిక లోపమా లేక విదేశీ కుట్రనా?
భారతదేశం గర్వించదగ్గ సంస్థలలో ఇస్రో (ISRO) ఒకటి. ముఖ్యంగా పిఎస్ఎల్వి (PSLV) రాకెట్ అంటే ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఒక ప్రత్యేకమైన గుర్తింపు ఉంది. 1993 నుండి ఇప్పటివరకు 63 సార్లు విజయవంతంగా సాటిలైట్లను కక్ష్యలోకి చేర్చిన ఈ "నమ్మకమైన గుర్రం", ఇటీవల వరుసగా వైఫల్యాలను చవిచూడటం అందరినీ ఆశ్చర్యానికి గురిచేస్తోంది. ఇది కేవలం ఇంజనీరింగ్ లోపమా లేక మన ఎదుగుదలను ఓర్వలేని విదేశీ శక్తుల కుట్రనా అనే అనుమానాలు బలపడుతున్నాయి.
అజిత్ దోవల్ గారి ఆకస్మిక పర్యటన - అసలు ఏం జరుగుతోంది?
జనవరి 12న ఇండియన్ ఆర్మీ కోసం ప్రయోగించిన సాటిలైట్ ఫెయిల్ అయినప్పుడు, ఇస్రో విశ్లేషణ కమిటీ "మోటార్ చాంబర్లో ప్రెజర్ లాస్" వల్ల ఇది జరిగిందని నివేదిక ఇచ్చింది. అయితే, ఈ సమాధానం సంతృప్తికరంగా లేకపోవడంతో, ప్రధాని మోదీ ఆదేశాల మేరకు జాతీయ భద్రతా సలహాదారు అజిత్ దోవల్ గారు స్వయంగా రంగంలోకి దిగారు.
జనవరి 22న ఎటువంటి ప్రోటోకాల్స్ లేకుండా, నిశ్శబ్దంగా ఆయన తిరువనంతపురం చేరుకున్నారు. సాధారణంగా అంతర్జాతీయ స్థాయి భద్రతా అంశాలను చూసే దోవల్ గారు, స్వయంగా తిరువనంతపురం వీధుల్లో సామాన్యుడిలా తిరుగుతూ లోకల్ షాపుల్లో ఆరా తీయడం చూస్తుంటే, అక్కడ ఏదో సీరియస్ విషయం జరుగుతోందని అర్థమవుతోంది. ఆయన రాకెట్ లాంచ్ అయ్యే శ్రీహరికోటకు వెళ్లకుండా, రాకెట్లు తయారయ్యే విక్రమ్ సారాభాయ్ స్పేస్ సెంటర్ (VSSC) కే నేరుగా వెళ్లడం గమనార్హం.
పిఎస్ఎల్వి ప్రాముఖ్యత మరియు ప్రస్తుత సంక్షోభం
పిఎస్ఎల్వి అంటే ఇస్రోకి వెన్నెముక వంటిది. ఒకేసారి 104 సాటిలైట్లను లాంచ్ చేసి ప్రపంచ రికార్డ్ సృష్టించిన ఘనత దీనికి ఉంది. జర్మనీ, జపాన్, యూఎస్ఏ వంటి దేశాల యొక్క 300కు పైగా సాటిలైట్లను ఇది విజయవంతంగా పంపింది. అలాంటి రాకెట్, వరుసగా థర్డ్ స్టేజ్ (Third Stage) లోనే ప్రెజర్ డ్రాప్ కారణంగా ఫెయిల్ అవ్వడం వెనుక పెద్ద 'సబోటాజ్' (కుట్ర) ఉండవచ్చని అనుమానిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా మే 2025 మరియు జనవరి 2026 ప్రయోగాలు విఫలమవ్వడం వల్ల దాదాపు 800 కోట్ల రూపాయల నష్టం వాటిల్లింది. దీనికంటే మించి, అంతర్జాతీయ స్పేస్ మార్కెట్లో ఇస్రో యొక్క ప్రతిష్ట మసకబారుతోంది.
దేశ భద్రతపై దీని ప్రభావం ఎంత?
ఈ వైఫల్యాలు కేవలం ఆర్థిక పరమైనవి మాత్రమే కావు, ఇవి దేశ భద్రతకు సంబంధించినవి. ఇండియన్ ఆర్మీకి అవసరమైన నావిక్ (NavIC) సాటిలైట్లు సరిగ్గా పని చేయకపోతే, యుద్ధ సమయంలో మన క్షిపణులు (ఉదాహరణకు బ్రహ్మోస్) లక్ష్యాన్ని ఖచ్చితంగా చేరలేవు. ప్రస్తుతం భూ కక్ష్యలో మనకు కేవలం 50 సాటిలైట్లు మాత్రమే ఉండగా, చైనా వద్ద 510 సాటిలైట్లు ఉన్నాయి. స్పేస్లో ఎవరి ఆధిపత్యం ఉంటే, రేపటి యుద్ధాల్లో వారే విజేతలుగా నిలుస్తారు.
హనీ ట్రాప్ మరియు అంతర్గత శత్రువుల భయం
ఇస్రో శాస్త్రవేత్తలను మరియు టెక్నీషియన్లను లొంగదీసుకోవడానికి ఐఎస్ఐ (ISI) వంటి సంస్థలు 'హనీ ట్రాపింగ్' (మహిళల ద్వారా ప్రలోభ పెట్టడం) చేసే అవకాశం ఉందని సోర్సెస్ ద్వారా తెలుస్తోంది. సాలిడ్ ఫ్యూయల్ చాంబర్లో పనిచేసే వ్యక్తులను ఎవరైనా కొనుగోలు చేశారా? లేక మన మధ్యే ఉన్న కొందరు శత్రువులకు సహకరిస్తున్నారా అనే కోణంలో అజిత్ దోవల్ గారు దర్యాప్తు చేస్తున్నారు.
ఇస్రో చైర్మన్ ఎస్. సోమనాథ్ గారు మరియు పిఎస్ఎల్వి నిపుణుడు నారాయణన్ గారి నాయకత్వంలో మనం ఎన్నో విజయాలు సాధించాం. కానీ ప్రస్తుత వైఫల్యాలు మనందరినీ ఆలోచింపజేస్తున్నాయి. స్పేస్ వార్ మొదలైన ఈ కాలంలో, మన శాస్త్రవేత్తల భద్రత మరియు సాంకేతిక రహస్యాల రక్షణ చాలా ముఖ్యం. అజిత్ దోవల్ గారి పర్యటనతో ఈ కుట్రల వెనుక ఉన్న అసలు నిజాలు బయటకు వస్తాయని ఆశిద్దాం.
