Health- బ్రెయిన్ స్ట్రోక్ ముప్పు: ప్రాణాలు కాపాడే 'FAST' సూత్రం తెలుసుకోండి!
అకస్మాత్తుగా మాట ముద్దడుతోందా? ముఖం వరిగిపోతోందా? అయితే అది స్ట్రోక్ కావచ్చు!
నిమిషాల్లోనే మెదడు కణాలు మృత్యువాత..
Brain Stroke: మానవ శరీరంలో అత్యంత కీలకమైన అవయవమైన మెదడుకు వచ్చే బ్రెయిన్ స్ట్రోక్ లేదా పక్షవాతం అనేది ప్రస్తుత కాలంలో ఒక తీవ్రమైన ప్రాణాంతక ఆరోగ్య సమస్యగా మారింది. మెదడులోని ఏదైనా భాగానికి రక్త ప్రసరణ అకస్మాత్తుగా తగ్గిపోయినా లేదా పూర్తిగా ఆగిపోయినా ఈ పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. దీనివల్ల మెదడు కణాలకు ఆక్సిజన్, అవసరమైన పోషకాలు అందవు. సకాలంలో సరైన చికిత్స అందించకపోతే కేవలం కొద్ది నిమిషాల్లోనే లక్షలాది మెదడు కణాలు శాశ్వతంగా దెబ్బతిని మరణం సంభవించవచ్చు లేదా రోగి జీవితాంతం పక్షవాతంతో మంచాన పడవచ్చు. భారతదేశంలో ప్రతి సంవత్సరం సుమారు 18 లక్షల కొత్త స్ట్రోక్ కేసులు నమోదవుతుండటం దీని తీవ్రతకు అద్దం పడుతోంది.
ఈ ప్రమాదకరమైన బ్రెయిన్ స్ట్రోక్ ప్రధానంగా రెండు రకాలుగా సంభవిస్తుందని వైద్య నిపుణులు వివరిస్తున్నారు. మొదటిది ఇస్కీమిక్ స్ట్రోక్, ఇందులో మెదడుకు రక్తాన్ని తీసుకెళ్లే రక్తనాళాల్లో రక్తం గడ్డకట్టడం వల్ల రక్తప్రసరణ పూర్తిగా నిలిచిపోతుంది. రెండవది హెమరేజిక్ స్ట్రోక్, ఇందులో మెదడులోని బలహీనమైన రక్తనాళాలు అకస్మాత్తుగా పగిలిపోయి లోపల తీవ్ర రక్తస్రావం జరుగుతుంది. మన దైనందిన జీవితంలో ఉండే కొన్ని అనారోగ్యకరమైన అలవాట్లు మరియు ఆరోగ్య సమస్యలు ఈ స్ట్రోక్ ప్రమాదాన్ని భారీగా పెంచుతాయి. ముఖ్యంగా అనియంత్రిత అధిక రక్తపోటు (బీపీ), మధుమేహం (షుగర్), రక్తంలో అధిక కొలెస్ట్రాల్, గుండె జబ్బులు, మితిమీరిన మానసిక ఒత్తిడి, శారీరక శ్రమ లేకపోవడం మరియు ధూమపానం, మద్యపానం వంటి అలవాట్లు దీనికి ప్రధాన కారణాలుగా మారుతున్నాయి.
బ్రెయిన్ స్ట్రోక్ బారిన పడినప్పుడు శరీరంలో కనిపించే లక్షణాలు చాలా అకస్మాత్తుగా బయటపడతాయి. శరీరంలో ఒకవైపు ఉన్న చేయి, కాలు లేదా ముఖం ఒక్కసారిగా మొద్దుబారడం లేదా తిమ్మిరిగా అనిపించడం దీని ప్రాథమిక లక్షణం. దీంతో పాటు అకస్మాత్తుగా మాట్లాడటంలో ఇబ్బంది కలగడం, ఎదుటివారు మాట్లాడే మాటలను అర్థం చేసుకోలేకపోవడం, ఒక కన్ను లేదా రెండు కళ్లల్లో చూపు మందగించడం, తీవ్రమైన తలతిరగడం మరియు నడిచేటప్పుడు అడుగులు తడబడి బ్యాలెన్స్ తప్పడం వంటివి జరుగుతాయి. ఎటువంటి ముందస్తు కారణం లేకుండా అకస్మాత్తుగా తలలో విపరీతమైన తలనొప్పి రావడం కూడా స్ట్రోక్కు బలమైన సంకేతంగా భావించాల్సి ఉంటుంది.
ఇలాంటి అత్యవసర సమయంలో స్ట్రోక్ లక్షణాలను చాలా సులభంగా మరియు వేగంగా గుర్తించడానికి అంతర్జాతీయంగా వైద్యులు 'FAST' (ఫాస్ట్) అనే ప్రత్యేకమైన సూత్రాన్ని అనుసరించాలని సూచిస్తున్నారు. ఇందులో మొదటి అక్షరం 'F' అనగా ఫేస్ డ్రాపింగ్ (ముఖం వంగిపోవడం), బాధితుడిని నవ్వమని అడిగినప్పుడు ముఖం లేదా మూతి ఒకవైపుకు వరిగిపోవడం జరుగుతుంది. రెండవ అక్షరం 'A' అనగా ఆర్మ్ వీక్నెస్ (చేయి బలహీనపడటం), రెండు చేతులను పైకెత్తమని చెబితే స్ట్రోక్ వచ్చిన వ్యక్తి ఒక చేతిని పైకి ఎత్తలేక అది కిందకు పడిపోతుంది. మూడవ అక్షరం 'S' అనగా స్పీచ్ డిఫికల్టీ (మాటలో తేడా), వారు మాట్లాడేటప్పుడు మాట ముద్దడటం లేదా అస్పష్టంగా రావడం గమనించవచ్చు. ఇక చివరి అక్షరం 'T' అనగా టైమ్ (సమయం), ఈ మూడు లక్షణాల్లో ఏ ఒక్కటి కనిపించినా ఏమాత్రం ఆలస్యం చేయకుండా వెంటనే అత్యవసర వైద్య సేవలను ఆశ్రయించాలి.
బ్రెయిన్ స్ట్రోక్ చికిత్సలో సమయం అనేది చాలా విలువైనది, ఎందుకంటే ఎంత త్వరగా ఆసుపత్రికి చేరిస్తే మెదడుకు అంత తక్కువ నష్టం జరుగుతుంది. ఈ ప్రాణాంతక ముప్పు నుండి తప్పించుకోవడానికి నివారణే అత్యుత్తమ మార్గమని వైద్యులు స్పష్టం చేస్తున్నారు. రోగులు తమ శరీరంలోని రక్తపోటు, మధుమేహం మరియు కొలెస్ట్రాల్ స్థాయిలను ఎప్పటికప్పుడు క్రమబద్ధమైన హెల్త్ చెకప్స్ ద్వారా నియంత్రణలో ఉంచుకోవాలి. నిత్యం పీచు పదార్థాలు ఎక్కువగా ఉండే ఆరోగ్యకరమైన ఆహారం తీసుకోవడం, ఉప్పు మరియు కొవ్వు పదార్థాలను తగ్గించడం, ప్రతిరోజూ క్రమం తప్పకుండా వ్యాయామం చేయడం మరియు పొగత్రాగడం వంటి చెడు అలవాట్లకు దూరంగా ఉండటం ద్వారా బ్రెయిన్ స్ట్రోక్ ప్రమాదం నుండి మనల్ని మనం సురక్షితంగా కాపాడుకోవచ్చు.
