- ఓడల నుంచి విమానాల వరకు: 'స్టార్బోర్డ్' భయం వల్ల పుట్టిన ఎడమ వైపు ప్రయాణ సంప్రదాయం..
- విమానం కుడి వైపున ఏం జరుగుతుంది? మనం చూడని ఆ మరో ప్రపంచం విశేషాలు ఇవే!
Flight: మీరు ఎప్పుడైనా విమానం ఎక్కినప్పుడు ఒక విషయాన్ని గమనించారా? మనం ఎయిర్పోర్ట్లోని జెట్వే (Jetway) గుండా వెళ్ళినప్పుడు, ప్రతిసారీ విమానం యొక్క ఎడమ వైపు ఉన్న తలుపు నుంచే లోపలికి వెళ్తాము. మనం అస్సలు ఆలోచించకుండా, చాలా సహజంగా లోపలికి నడిచి వెళ్లిపోతాము. కానీ, మీకు తెలుసా? విమానానికి కుడి వైపున కూడా తలుపులు ఉంటాయి, అవి తెరుచుకుంటాయి కూడా. మరి మనం ఎప్పుడూ కుడి వైపు నుంచి ఎందుకు ఎక్కం? దీని వెనుక ఉన్న కారణం విమానయాన రంగానికి (Aviation) సంబంధించింది కాదు, వందల ఏళ్ల నాటి ఓడల ప్రయాణానికి సంబంధించింది.
మనం విమానం ఎక్కేటప్పుడు ఎడమ వైపు ఉన్న తలుపు ద్వారా వెళ్లడం అనేది ఆకాశం నీలంగా ఉండటం లేదా ట్రాఫిక్ సిగ్నల్ ఎరుపు రంగులో ఉండటం ఎంత సహజమో, అంత సహజంగా మారిపోయింది. నిజానికి విమాన తయారీదారులు గానీ, విమానయాన సంస్థలు గానీ దీన్ని కావాలని నిర్ణయించుకోలేదు. ఈ అలవాటు మనకు ఓడల ప్రయాణం నుండి వారసత్వంగా వచ్చింది. విమానాలు పుట్టకముందు, అంటే సుమారు వెయ్యి ఏళ్ల క్రితం నాటి నావికులు తీసుకున్న ఒక చిన్న నిర్ణయం వల్ల ఈరోజు మనం విమానాలను ఎడమ వైపు నుంచే ఎక్కుతున్నాము.
వెయ్యి ఏళ్ల నాటి ఒక పడవ చుక్కాని
క్రీస్తుశకం 800 ప్రాంతంలో వైకింగ్స్ (Viking) కాలంలో, ఓడలకు ఈనాటిలా మధ్యలో చుక్కాని (Rudder) ఉండేది కాదు. అప్పుడు ఓడను తిప్పడానికి ఒక పొడవైన కర్ర వంటి చుక్కానిని ఓడ యొక్క కుడి వైపున వెనుక భాగంలో అమర్చేవారు. నావికులు కుడి చేత్తో ఆ చుక్కానిని పట్టుకుని ఓడను నడిపేవారు. ఆ చుక్కానిని ఆంగ్లంలో "Steerboard" అని పిలిచేవారు. ఇదే కాలక్రమేణా "Starboard" గా మారింది, అంటే ఓడ యొక్క కుడి వైపు అన్నమాట.
అయితే, ఓడను రేవులో (Dock) ఆపాల్సి వచ్చినప్పుడు ఒక సమస్య ఎదురయ్యేది. కుడి వైపున ఆ పొడవైన చుక్కాని ఉండటం వల్ల, ఓడను కుడి వైపున ఒడ్డుకు ఆనిస్తే ఆ చుక్కాని విరిగిపోయే ప్రమాదం ఉండేది. అందుకే నావికులు ఎప్పుడూ ఓడను ఎడమ వైపు నుంచి మాత్రమే ఒడ్డుకు చేర్చేవారు. అలా ఎడమ వైపు నుంచే సరుకులు లోడ్ చేయడం, ప్రయాణికులు ఎక్కడం మొదలైంది. లాటిన్ భాషలో తలుపును 'Porta' అంటారు, అలా ఓడలో తలుపు ఉండే ఆ ఎడమ భాగాన్ని "Port side" అని పిలవడం మొదలుపెట్టారు.
ఓడల నుంచి విమానాల వరకు
1900ల ప్రారంభంలో మొదటిసారి ప్రయాణికుల విమానాలు మొదలైనప్పుడు, ఆ వ్యవస్థను ఎలా రూపొందించాలో ఇంజనీర్లకు పెద్దగా అవగాహన లేదు. అప్పటికే ప్రసిద్ధి చెందిన ఓడల ప్రయాణ పద్ధతులను వారు విమానాలకు కూడా వర్తింపజేశారు. ఓడల్లో ప్రయాణికులు ఎడమ వైపు నుంచి ఎక్కుతారు కాబట్టి, విమానాల్లో కూడా ప్రయాణికులకు ఎడమ వైపు, సరుకులకు (Cargo) కుడి వైపు అని నిర్ణయించారు. ఇది ఎక్కడా ఒక అధికారిక చట్టంలా లేదు, కేవలం ఒక పాత అలవాటులా అలా కొనసాగిపోయింది.
కోట్ల రూపాయల ఖర్చు - ఎందుకు మార్చలేము?
ఒక చిన్న అలవాటుగా మొదలైన ఈ పద్ధతి, ఇప్పుడు ఒక భారీ వ్యవస్థగా మారిపోయింది. నేడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా దాదాపు 45,000 ఎయిర్పోర్ట్లు ఉన్నాయి. వాటన్నింటిలో జెట్వేలు (Jetways) ఎడమ వైపు నుంచి విమానాన్ని కలిపేలా నిర్మించారు. ఒకవేళ ఇప్పుడు ఈ పద్ధతిని మార్చాలి అనుకుంటే, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న వేల కోట్ల రూపాయల విలువైన ఈ విమానయాన వ్యవస్థను పూర్తిగా మార్చాల్సి ఉంటుంది. అది సాధ్యం కాని పని, అందుకే ఎయిర్బస్ (Airbus) వంటి కంపెనీలు రెండు వైపులా తలుపులు పెట్టాలని ఆలోచించినా, ఆ ప్లాన్ అమలు కాలేదు.
కుడి వైపు ఏం జరుగుతుంది?
మనం ఎడమ వైపు నుంచి విమానం ఎక్కుతున్నప్పుడు, కుడి వైపున ఒక పెద్ద పారిశ్రామిక కార్యకలాపం జరుగుతుంటుంది. మనం చూడని విమానం యొక్క మరో ప్రపంచం అది. అక్కడ: ఒకవేళ ప్రయాణికులు కూడా అటు వైపే ఉంటే ప్రమాదాలు జరిగే అవకాశం ఉంది కాబట్టి, ప్రయాణికులకు ఎడమ వైపు, సర్వీసింగ్ కోసం కుడి వైపు అని ఒక క్రమశిక్షణను ఏర్పాటు చేశారు.
విమానం లోపల తలుపుల వద్ద 'L1, L2, L3' అని రాసి ఉంటుంది, ఇక్కడ 'L' అంటే 'Left' అని అర్థం. కేవలం చిన్న చిన్న ప్రైవేట్ జెట్లు లేదా కొన్ని ప్రత్యేకమైన చిన్న విమానాలు తప్ప, మిగిలినవన్నీ ఈ "ఎడమ వైపు" పద్ధతినే పాటిస్తాయి. వెయ్యి ఏళ్ల క్రితం ఒక నావికుడు తన చుక్కాని విరగకుండా ఉండాలని చేసిన చిన్న ప్రయత్నం, ఈరోజు ప్రపంచవ్యాప్త విమానయాన చట్టంలా మారిపోయింది. మనం విమానం ఎక్కుతున్న ప్రతిసారీ ఆనాటి నావికుల తెలివితేటలను మనం తెలియకుండానే గౌరవిస్తున్నామన్నమాట!.
