- అణు కార్యక్రమంపై ఇరు దేశాల మధ్య కొనసాగుతున్న భిన్నాభిప్రాయాలు..
- Gulf: అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య 60 రోజుల కాల్పుల విరమణ ఒప్పందానికి చర్చలు..
Iran War: అంతర్జాతీయ రాజకీయ యవనికపై తీవ్ర భయాందోళనలకు, భౌగోళిక ఉద్రిక్తతలకు దారితీసిన అగ్రరాజ్యం అమెరికా మరియు ఇరాన్ దేశాల మధ్య సుదీర్ఘ వివాదానికి ఎట్టకేలకు తెరపడే సానుకూల సూచనలు కనిపిస్తున్నాయి. ఇరు దేశాల మధ్య శాంతిని పునరుద్ధరించే దిశగా ఏకంగా 60 రోజుల పాటు తాత్కాలిక కాల్పుల విరమణ (సీజ్ఫైర్) ఒప్పందం కుదుర్చుకోవడానికి రెండు పక్షాలు చాలా దగ్గరగా వచ్చాయని, దీనికి సంబంధించిన దౌత్యపరమైన ముసాయిదా చర్చలు ప్రస్తుతం తుది దశకు చేరుకున్నాయని అంతర్జాతీయ వర్గాల ద్వారా తెలుస్తోంది. ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను సైతం ప్రభావితం చేసే ఈ ప్రతిపాదిత చారిత్రాత్మక ఒప్పందంలో భాగంగా, అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ఇరాన్ తన ముడి చమురును తిరిగి అమ్ముకోవడానికి అమెరికా అనుమతించడం, ప్రపంచ ఇంధన రవాణాకు అత్యంత కీలకమైన 'హర్మూజ్ జలసంధి'ని (Strait of Hormuz) ఎటువంటి ఆటంకాలు లేకుండా తిరిగి తెరవడం, మరియు అంతర్జాతీయంగా వివాదాస్పదంగా మారిన ఇరాన్ అణు కార్యక్రమాలను నిలువరించడం వంటి అనేక అత్యంత ప్రాధాన్యత కలిగిన అంశాలు ఉన్నట్లు సమాచారం అందుతోంది.
ప్రముఖ అంతర్జాతీయ వార్తా సంస్థ 'ఆక్సియోస్' (Axios) కథనం ప్రకారం, ఈ 60 రోజుల తాత్కాలిక శాంతి ఒప్పందంలో భాగంగా గల్ఫ్ ప్రాంతంలో నౌకల స్వేచ్ఛా రాకపోకల కోసం మరియు అంతర్జాతీయ వాణిజ్య భద్రత కోసం హర్మూజ్ జలసంధిని ఎలాంటి అదనపు సుంకాలు లేదా పన్నులు లేకుండా తిరిగి తెరవడానికి ఇరాన్ ప్రభుత్వం సూత్రప్రాయంగా అంగీకరించింది. ఇందులో భాగంగా సముద్ర మార్గంలో నౌకలను అడ్డుకోవడానికి అక్కడ ఏర్పాటు చేసిన ప్రమాదకరమైన జలగనులను (మైన్స్) కూడా ఇరాన్ సైన్యం పూర్తిగా తొలగించనుంది; దీనికి బదులుగా, అమెరికా ప్రభుత్వం సైతం ఇరాన్ దేశానికి చెందిన ప్రధాన ఓడరేవులపై దశాబ్దాలుగా విధిస్తూ వస్తున్న కఠినమైన ఆర్థిక, వాణిజ్య దిగ్బంధనాన్ని తక్షణమే ఎత్తివేయనుంది. ఇరాన్ చమురు అమ్మకాలకు అంతర్జాతీయంగా వీలు కల్పించేలా కొన్ని కీలక ఆంక్షలను సడలించడంతో పాటు, అమెరికా బ్యాంకులలో సుదీర్ఘ కాలంగా స్తంభింపజేసిన (ఫ్రీజ్ చేసిన) ఇరాన్ ప్రభుత్వ అధికారిక నిధులను కూడా తిరిగి విడుదల చేయడానికి అగ్రరాజ్యం సుముఖత వ్యక్తం చేసినట్లు సదరు కథనం స్పష్టం చేసింది. అయితే, ఈ ఒప్పందంలో అత్యంత వివాదాస్పదమైన మరియు క్లిష్టమైన ఇరాన్ అణు కార్యక్రమం (Nuclear Program) అంశంపై మాత్రం ఇరు దేశాల మధ్య ఇంకా భిన్నాభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతూనే ఉన్నాయి. భవిష్యత్తులో తాము ఎలాంటి అణ్వాయుధాలను తయారు చేయబోమని, అలాగే బాంబు తయారీకి అవసరమయ్యే స్థాయిలో యురేనియం శుద్ధిని (Uranium Enrichment) పూర్తిగా నిలిపివేస్తామని ఇరాన్ రాతపూర్వక హామీ ఇవ్వాలని అమెరికా రూపొందించిన ఒప్పంద ముసాయిదాలో ఉన్నట్లు 'ఆక్సియోస్' పేర్కొనగా, ప్రాథమిక చర్చల దశలో ఈ అణు కార్యక్రమ నిబంధనలను తాము చేర్చబోమని ఇరాన్ ఉన్నతాధికారులు గట్టిగా వాదిస్తున్నారు. దీనిపై 'న్యూయార్క్ టైమ్స్' పత్రిక సైతం స్పందిస్తూ, ఇరుపక్షాలు మొదట మిగిలిన వాణిజ్య అంశాలపై ఒక ప్రాథమిక అవగాహనకు వచ్చిన తర్వాతే, ఈ అత్యంత క్లిష్టమైన అణు వివాదంపై తుది చర్చలు జరుపుతారని తన అంతర్జాతీయ నివేదికలో వెల్లడించింది.
ప్రస్తుతం భారతదేశ పర్యటనలో ఉన్న అమెరికా నూతన విదేశాంగ మంత్రి మార్కో రూబియో ఈ చారిత్రాత్మక పరిణామాలపై స్పందిస్తూ, ఈ శాంతి ఒప్పందానికి సంబంధించి మరికొన్ని గంటల్లోనే యావత్ ప్రపంచం ఒక గొప్ప శుభవార్త వినే అవకాశం ఉందని ఆదివారం దేశ రాజధాని న్యూఢిల్లీలో విలేకరుల వేదికగా ఆశాభావం వ్యక్తం చేశారు. మరోవైపు అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ కూడా ఇరాన్తో చర్చలు చాలావరకు ఒక కొలిక్కి వచ్చాయని, అయితే తుది ఒప్పంద పత్రంపై సంతకాలు జరిగి అధికారిక రూపు రావాల్సి ఉందని పేర్కొన్నారు. దీనికి భిన్నంగా ఇరాన్ విదేశాంగ శాఖ అధికారిక ప్రతినిధి ఇస్మాయిల్ బఖాయీ మాట్లాడుతూ, అమెరికాతో ప్రస్తుతం సానుకూల వాతావరణం ఏర్పడుతున్న మాట నిజమే అయినప్పటికీ, అత్యంత కీలకమైన సార్వభౌమాధికార అంశాలపై సంపూర్ణ ఒప్పందం కుదురుతుందని ఇప్పుడే ఖచ్చితంగా చెప్పలేమన్నారు. ఈ రెండు అగ్రదేశాల మధ్య దౌత్యపరమైన చర్చలకు ప్రధాన మధ్యవర్తిత్వం వహించిన పొరుగు దేశం పాకిస్థాన్, త్వరలోనే తమ దేశ వేదికగా ఇరుపక్షాల మధ్య మరో విడత ఉన్నత స్థాయి చర్చలు నిర్వహించాలని ఆశిస్తున్నట్లు ఆ దేశ ప్రధాని షెహబాజ్ షరీఫ్ అధికారికంగా ప్రకటించారు. ఇలా ఒకవైపు అంతర్జాతీయంగా శాంతి చర్చలు ముమ్మరంగా జరుగుతున్నప్పటికీ, ఒకవేళ ఒప్పందాన్ని ఉల్లంఘించి అమెరికా గనుక మళ్లీ ఇరాన్పై యుద్ధాన్ని ప్రకటిస్తే ఈసారి ఇదివరకు ఎన్నడూ చూడని విధంగా భయంకరమైన మరియు అత్యంత తీవ్రమైన ఎదురుదెబ్బలు ఉంటాయని ఇరాన్ చీఫ్ నెగోషియేటర్ మహమ్మద్ బఘేర్ ఘలీబాఫ్ బహిరంగంగా హెచ్చరించడం పశ్చిమాసియాలో ఉద్రిక్తతల తీవ్రతకు అద్దం పడుతోంది.
